Sayý: 380

SIRADAN gezi notlarý deðil, hayatýn gerçeði idi. Hani hayatýn sadece yaþadýðýmýz coðrafyada olmadýðýný hatýrlatan bir gezi. Hani haritada bile parmaðýmýzýn ucu ile aramada zorlandýðýmýz yerler.. Zanzibar’dan bahsediyorum. Zanzibar’a giderken trafiðe yakalanmamak için otelden erken saatlerde ayrýlmak zorunda kaldýk. Uçaðýmýz sabah 06.55’de kalktý. Precisian Havayollarý ile 15 dakikalýk yolculuk yaparak 7.10’da Zanzibar’a indik. Uçaðýmýz 45 kiþilik pervaneli küçük bir uçaktý. Zanzibar’a eskiden “cinler adasý” deniyormuþ. Havadan giderken manzara çok güzel. Mavinin tonlarýný takip edebiliyorsunuz. Kumsallarý ve mercan kayalýklarýný denizden çok güzel görüyorsunuz. Zanzibar, Arap ve Ýspanyol mimarisinin etkisinde gibi bir görünüm veriyor. Zanzibar’da göndere çekilmiþ olan bayraklar halihazýrdaki hükümeti yöneten partinin bayraðýymýþ. Yeþil zeminin sað üst köþesinde bir amblem taþýyor bu bayraklar. Uçaðýmýzda Çinlilerden oluþan bir heyet vardý. Havalimanýna indiðimizde o heyete karþýlama töreni düzenlemiþler. Bizi de resmi heyetten sanmýþlar hemen çevremizi gazeteciler sardý. Fotoðraflarýmýzý çekmeye baþladýlar. Bizi tören alanýna yönlendirdiler. Daha sonra yanlýþlarýný fark edince birden etrafýmýzdan daðýldýlar. Zanzibar iç iþlerinde özerk, dýþ iþlerinde Tanzanya’ya baðlý küçük bir ada. Cumhurbaþkaný seçilen kiþi o yýl hacca gidermiþ. Bu teamül bir gelenek halini almýþ. Bu cumhurbaþkaný 3 yýl geçmesine raðmen daha hacca gitmemiþmiþ. Halkýn baskýsýndan artýk bu sene hacca gitme kararý almýþ. Misyonerler boþ durmuyor ZANZÝBAR’DA Sebil School isminde bir ana okulu var. Havaalanýnda bizi bu okulun müdürü Hasan Bey karþýladý. Okulun henüz 28 öðrencisi varmýþ. Zanzibar’da genelde eðitim öðlen saat 13’e kadar sürüyormuþ. Öðleden sonra da Müslümanlar medreselere gidiyormuþ. Burada anaokullarý genelde misyonerlik faaliyetleri yapan Hristiyanlarýn elindeymiþ. Hasan Bey’in anlattýðýna göre, bu okullarda Ýslamiyet aleyhinde plânlý programlý faaliyetler yapýlýyormuþ. Bir keresinde çocuklara aðýzlarý kapalý zarf daðýtmýþlar. Ýçine para vb. hediye gibi þeyler koymuþlar. Çocuklara ‘bu zarflar Hz. Ýsa’dan sizlere hediye’ demiþler. Bir hafta kadar sonra içleri boþ baþka zarf daðýtmýþlar. Çocuklardan heyecanla zarflarý açýp boþ olduklarýný görünce ‘bu zarflarýn Hz. Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’in hediyesi’ olduðunu söylemiþler. Zanzibar 600 bin kiþilik bir nüfusa sahip. Ýnsanlarýn rengi biraz daha açýk. Biraz daha koyulaþmýþ Maleylere benziyorlar. Melezleþmiþ olduklarý daha belirgin. Zanzibar’da toplu taþým arkasýna branda çekilmiþ pickuplarla yapýlýyor. Kahvaltýdan sonra, deniz kýyýsýnda ‘Beytu’l-Acâib’ denilen bir binanýn önünden geçtik. Þu anda müze olarak kullanýlýyormuþ. Burada 1910’larda ilk defa elektrik kullanýlmýþ. Asansör kullanýlmýþ. O yýllarda elektrik sadece Ýngiltere’de varmýþ. Halk nezdinde çok þaþýrtýcý olduðundan buraya acaipler evi diyorlarmýþ. Ýngilizler iþgal sýrasýnda bu binayý merkez olarak kulanmýþlar. Genel olarak Zanzibar çok yeþil bir ülke. Yeþilin bütün tonlarýný görebiliyorsunuz çevrede. Hindistan cevizi, mango ve muz aðaçlarý hemen hemen her tarafta mevcut. Teknolojileri olmasa da rahatlýk bakýmýndan çok rahat bir yaþamýn olduðu görülüyor. Bir Avrupalýnýn böyle bir rahatý her türlü imkanlarý içinde bile bulamayacaðý kesin. Zanzibar’da halk, hacca gitmek için önce günahlarýndan arýnmak gerektiði inancýndaymýþ. Günahkar olarak hacca gidenlerin orada baþýna bir felaket geleceði, hatta öleceði inancý varmýþ. Onun için halk hacca gitmeden önce günahlarýndan tövbe ediyorlar, örnek bir Müslüman olmaya çalýþýyorlarmýþ. Zanzibar’da baþý açýk kadýn neredeyse yok gibi. Kadýnlardan yüzleri peçeli olanlarý gördük. Bunlar Arap asýllý melezlermiþ. Yüzleri açýk olanlar ise yerli halktanmýþ. Yolda sýk sýk bisiklet, motor süren tesettürlü bayanlarý görmeniz mümkün. Medresetu’l-Ýnsaf ZANZÝBAR’DAKÝ bir diðer güzel adet de Müslüman çocuklarýn yedi yaþýndan itibaren medreselerde okuyor olmalarý. Yolda geçerken okul gibi bir binanýn bahçesinde kümelenmiþ çocuklar görmüþtük. Minibüsümüzü durdurup yanlarýna gittik. Burasý adý Medresetu’l-Ýnsâf olan mahalli medreselerden biriymiþ. Bu tür medreseler Zanzibar’da çokça bulunuyormuþ. Çocuklar buralarda ilk dinî bilgileri alýyorlar. Kur’ân okumasýný öðreniyorlar, basit düzeyde de olsa Arapça öðreniyorlar. Biz 3. sýnýf ayarýnda bir sýnýfa girdik. Bizleri selamla karþýladýlar. Tahtaya yazmýþ olduðum Arapça ibareyi okudular. Sorduðum bazý sorularý cevapladýlar. Örneðin bu medresede 500 öðrenci bulunuyormuþ. Medrese hocalarýndan Üstaz Þuayb ile tanýþtýk. Tanzanya’da genelde Ýbâdi mezhebi üzere eðitim alýnýyormuþ. Zanzibar’da dikkat çeken bir diðer husus da seyahatimiz esnasýnda birçok polis noktasýnýn bulunmasýydý. Ýki saatlik yol güzergâhýmýzda dört kez polis durdurdu. Her defasýnda da þöyle içeriye yüzlerimize bakýp izin verdi. Daha sonra Kýzýmkazi bölgesine gittik. Burasý tarihi bir bölgeymiþ. Ýçinde tebe-i tabiinden zevatýn mezarlarýnýn bulunduðu yaklaþýk bin yýllýk tarihi olan bir mescide gittik. Bu arada þehir merkezinde Malindi bölgesinde limana yakýn bir yerde orijinal adý ‘Friday Mosque olan bölgenin en büyük camiinde namazlarýmýzý kýldýk. Mescidin alt katýnda abdest alma yerleri var. Alt katlý birlikte üç katlý büyükçe bir bina. Kapýlarý devamlý açýk. Ýçeride dinlenen, uzanan, yatan insanlar bulunuyor. Mescitlerin çok fonksiyonlu kullanýlmasý olarak deðerlendiriyorum ve çok güzel bir adet olarak görüyorum bunu. Prisener Ýsland NAMAZLARIMIZI kýldýktan sonra mescitte tanýþtýðýmýz birisinin motorlu teknesi ile 20 dakikalýk yolculukla ‘Prisener Ýsland’ denilen kaplumbaða adasýna gittik. Burasý gerçekten çok ilginç, çok esrarengiz geldi bana. Yýllar önce bir hükümdar buraya bir çift iri kaplumbaða býrakmýþ. Çiftleþerek yüzlerce kaplumbaðanýn yaþadýðý bir adaya dönüþmüþ. Adanýn içlerine doðru gidince sayýlarýnýn çok daha fazla olduðunu görüyorsunuz. Elimle onlara ot yedirdim. Zavallý hayvancýklar. Yemek yerken uzattýklarý boyunlarýný sevmek, boyunlarýný okþamak zevk verici. Bizler ikindiyi biraz geçmiþ olarak varmýþtýk bu adaya. Kaplumbaðalarý gezdikten sonra hep birlikte denize girdik. Okyanus ortasýnda küçücük bir adanýn kýyýlarýnda yüzmek çok tatlý. Baharat pazarý ZANZÝBAR baharatýyla meþhur. Her çeþit baharatýn cömertçe bittiði topraklara sahip. Tabii ortamlarýnda hem tanýtým, hem de küçük küçük ticaret maksatlý pazarlar kurulmuþ. Daha doðrusu baharat aðaçlarýndan oluþan tarlalar kendi tabii ortamlarýnda rehberler kanalýyla tanýtýlýyor. Biz ‘Bahama Spice Farm’ adýndaki pazara gittik. Baharat olarak akla gelen ve de gelmeyen bir çok çeþit baharat türüyle karþýlaþtýk. Rehber bu baharatlarýn aðaçlarýna götürüyor, aðacýndan kopardýðý numuneyi gösteriyor, Ýngilizce ve kendi Sevahil dilinde adýný söylüyor, faydalarýný anlatýyor, piþirilme metodunu gösteriyor, sonunda da giriþte kurulmuþ olan sergiden alýþveriþ yaptýrýyor. Baharatlarýn tanýtýmý bitince rehberimiz bir genci 25 metre uzunluktaki Hindistan cevizi aðacýna çýkarttý. Genç ayaðýna sardýðý bitki köklerinden yapýlmýþ bir kelepçeyle ‘Jumbo’ þarkýsý eþliðinde bir çýrpýda týrmandý aðaca. Hepimize Hindistan cevizi attý. Köle Pazarý ZANZÝBAR’DA limana yakýn bir bölgede uzak kabilelerden toplatýlan kölelerin hapis edildiði bir dehlizi ziyaret ettik. Buraya köle pazarý deniyor. 19. yüzyýl baþlarýna kadar burasý faal durumdaymýþ. Eski yýllarýn köle düzenini hatýrlatan görüntüleri hissediyor insan. Ýri taþ kalýplardan yapýlmýþ bir binanýn merdivenle inilen alt katý giriþten sonra iki ayrý mahzene açýlýyor. Mahzenlerin geniþliði 10 metre yok. Baþýnýzý eðerek girebiliyorsunuz. Duvarlardan birinde hava sirkülasyonu için 30-40 cm. kadar boylamasýna açýlmýþ 3-4 delik var. Geçmiþ yüzyýllarda, köleler, bu adada toplanýr; tüccarlara satýldýktan sonra gemilere bindirilirmiþ. Odalarýn biri kadýnlar için diðeri erkekler için ayrýlmýþ. Zeminden saðlý sollu yarým metre kadar yükseklik var. Köleler 60’ar kiþilik olarak oralarda kalýyorlarmýþ. Yarým metre kadar aþaðýda kalan boþluða da ihtiyaçlarýný gideriyorlarmýþ. Biz 13 kiþi olarak zor sýðdýk buraya. Köleler burada üç gün bekletiliyorlar, yemek ve su vermiyorlarmýþ. Ölmeyenler dayanýklý diye satýlýyorlarmýþ. Duvarlardan sarkan zincirlerin o zamanlara ait olduðunu söyledi arkadaþlar. Soðuk zincirlere dokundum. Nice canlarýn mahkum ediliþini hissetti parmaklarým. Nice ahlar alýnmýþ. Nice yürekler kavrulmuþ bu zincirlerin altýnda. Daha 90 yýl öncesine kadar kölelik devam ediyormuþ bu topraklarda. Bu binadan çýkýnca kendinizi bir avluda buluyorsunuz. Avlunun bir köþesinde büyükçe bir Anglikan kilisesi var. 1902’de Living Stone tarafýndan inþa edilmiþ. Living Stone Afrika’yý misyonerlik için dolaþmýþ bir rahip. Zambiya’da sýtmaya tutulup ölmüþ. Kalbini Zambiya’da ölmüþ olduðu aðacýn altýna gömüyorlar. Cesedini de Zanzibar’a getiriyorlar. Altýnda gömülü olduðu aðaçtan kesilmiþ olan daldan da bir haç yaptýrýyorlar. O haçý iþte buradaki Anglikan kilisesinin içine asmýþlar. KÝLÝSENÝN duvarlarý peygamber figürleri ile dolu. Altlarýnda isimleri var. Kilisenin tam ortasýnda rahibin ayin yaptýrdýðý yerin altýnda Edward Steere Askof adýnda bir rahibin mezarý var. Giriþin sað tarafýnda üst katta duvara adeta rap edilmiþ çok büyük bir org var. Kilisenin sað tarafýnda kazýlmýþ bir çukur içinde kölelerin el ve ayaklarýnýn zincirlere vurulmasýný figüre eden 5 adet heykel var. 1997 senesinde yapýlmýþ. Burada köleler kýrbaçlanýyormuþ. Aðlamayanlar dayanýklý kabul ediliyormuþ. Zanzibar’dan, geldiðimiz gibi yine uçakla Darusselâm’a hareket ettik. Adadan ayrýlýrken içimizde Zanzibar’ý tanýmýþ olmanýn hem mutluluðu hem hüznü vardý.