Sayý: 383

KANUN ve kurallar tüm dünyada düzen ve huzurun temelleridir, ve bu, evrende de böyledir. Mesela sadece yerçekimi kanunu iptal oluverse herþey havada uçuþmaya baþlar, ve tam bir kaos olur. Bir ülkedeki kanunlar o ülkede yaþýyanlarýn genel iradesini, evrendeki kanunlar da tüm evrende hükümferma olan evrensel iradeyi yansýtýr. Ülkelerde polisiye kuvvetler bireylerin kanunlara itaatini saðlar. Evrende ise bu iþi evrensel kuvvetler ve etkiler yapar - yer çekimi kuvvetinin dünyada herþeyin yerçekimi kanununa itaatini saðlamasý gibi. Kanunlar madde deðildir, ve o yüzden de zaman ve zemine baðlý deðildir. Böylelikle her yerde geçerlidir, ama hiçbir yerde deðildir. Einstein’in ifadesiyle “evrenin kanunlarýnda bir ruh tezahür eder.” Maddenin her zerresinin tüm kanunlara tam itaati ve kanunlarýn ancak maddedeki tezahürüyle görülüp bilinmesi, kuvvet gibi, kanunlarýn da kaynaðýnýn madde olduðu önyargýsýný oluþturmuþtur. Ama maddenin temel yapýtaþý olan parçacýk veya dalgalarda kanun diye bir unsur yoktur. Hatta denebilir ki evrendeki tüm kütle yok olsa da kütlelerin çekim kanunu, ve hiçbir ýsý iletimi olmasa da (tüm evrenin ayný sýcaklýkta olmasý durumu gibi) ýsýnýn iletimi kanunu geçerlidir. Bir maddeye ayný anda bir çok kanun etki eder. Bizim gözlemlediðimiz net etkidir. Biz analizlerde etkisi küçük olan kanunlarý kolaylýk olsun diye dikkate almayýz, ama her kanun her yerde etkilidir. Mesela elimizden býraktýðýmýz bir taþýn düþüþünü analiz ederken genellikle sadece yerçekimi kuvvetinin etkisini dikkate alýrýz, ve havanýn kaldýrma kuvvetini (Arþimet kanunu) ve sürtünme kuvvetini küçük olduklarý için (yoksa geçerli olmadýklarý için deðil) ihmal ederiz. Ama elimizden býraktýðýmýz helyum gazý doldurulmuþ bir balonun hareketini incelerken havanýn kaldýrma kuvvetini mutlaka dikkate alýrýz, çünkü en büyük etkiyi o yapar (helyum gazý havaya göre çok hafiftir). MADDE-kanun iliþkisini daha iyi anlýyabilmek için helyum balonunu tekrar dikkate alalým. Önce balonu serbest býrakýp havada yükseliþini videoya kaydedelim, ve bir binanýn tepesine varýþ zamanýný ve nerede ve ne zaman patladýðýný not edelim. Sonra bilgisayarda balonun (ve hatta çevrenin) gerçekçi bir resmini çizip balon ve çevre þartlarý ile ilgili tüm bilgileri girelim, ve balonun hareketi ile ilgili tüm kanunlarý (yer çekimi, sürtünme, kaldýrma, idal gas, hava yoðunluðunun yükseklikle deðiþimi, vs) uygulayýp balonun hareketini ekranda grafik olarak izliyelim. Görülecektir ki bilgisayardaki sanal balonun hareketi gerçek balonunki ile aynýdýr. Sanal balon da binanýn tepesine ayný zamanda ulaþacak, ve gerçeði ile ayný zaman ve yükseklikte patlayacaktýr. Hatta iki video yan yana oynatýlýrsa, gerçek balon hareketi ile sanalý ayýrdetmek neredeyse mümkün olmayacaktýr. Buna benzer binlerce örnek verilebilir, ve bu örnekten son derece önemli sonuçlar çýkarýlabilir: ÖNCE þu gayet açýk olarak görülüyor ki varlýklarda esas olan madde deðil, madde olmayan kanunlardýr. Yani mânâdýr. Kanunlar adeta bir yumak gibi balona has bir ruh oluþturmakta, ve balonun maddesi de o ruha tabi olmaktadýr. Balon sanki o madde-dýþý ruha bir kýlýf veya bir cesettir, ve kanun yumaðýndan oluþan balon ruhunun göze görülmesini saðlar (akýl gözü sanal balonun hareketini hayal perdesinde direk olarak ilim ýþýðýyla görebilir; çünkü akýl madde deðildir, ve görmek için maddeye ve bildiðimiz ýþýða ihtiyacý yoktur). Ayni kanunlar ve dolayesi ile ayný ruh, taþ gibi havadan aðýr bir þeyi kaldýrmak yerine yere indirir. Balonun maddesi her türlü tehlikeye açýktýr, ve her an patlayabilir. Ama balon, parçalarýna ve hatta atom ve moleküllerine bile ayrýlacak olsa onu uçuran ruh her zaman ve heryerde vardýr. BALON sanki yok olmakla sonsuzluða ulaþýr. Kanunlardan oluþan o ruh, her zaman yeni bir balona ve hatta ayný anda milyonlarca balona girerek gördüðümüz madde aleminde tekrar arz-ý endam edebilir. Silahlar ve infilaklar balonun atomlarýný bile tahrip edebilir, ama o ruha hiçbir zarar veremez, çünkü madde deðildir. Evrende kanunlardan muaf olan hiç bir varlýk olmadýðýna göre diyebiliriz ki basit bir atom dahil herþeyin en azýndan kanunlardan oluþan bir manevi ikizi veya bir ruhu vardýr. Kanunlar kaldýrýlacak olsa, tüm varlýklar çözülür ve evren bir toz bulutuna döner. Balon örneðinden çýkarýlacak ikinci bir ders de olaylarýn daha olmadan nasýl olacaðýný görmemizi saðlýyan ilmin ve teorinin önemi ve gücüdür. Varlýklarýn gayet düzenli ve sanatlý olmasý, herþeyde hassas bir ölçü ile olmasý, ve bir faydaya ve gayeye yönelik olmasý, evrende herþeyin ilimle yapýldýðýný ve yaygýn bir ilmin varlýðýný gösterir. Ýlim de kanun gibi mânâdýr, yani kaynaðý madde deðildir, çünkü maddenin temel yapýtaþý olan parçacýk veya dalgalarda ilim diye bir unsur yoktur. O halde ilim sabittir –yani zaman ve mekanla deðiþmez, artýp eksilmez. Deðiþen sadece bizim farkýna vardýðýmýz miktardýr. Araþtýrmacýlarýn yaptýðý ilmi icad etmek deðil, ezelden beri var olan ilmi keþfetmektir – bir hazine arayýcýsýnýn var olan bir defineyi keþfetmesi gibi. VARLIKLARDAKÝ yaygýn ilim ýþýðý, ancak akýl gözü ile görülür. Zaten ilmî araþtýrmalarda genellikle yapýlan da gözlemlerle varlýklardaki bu ilim pýrýltýlarýný görmeye çalýþmak, yeterince gözlem yaparak bu pýrýltýlarýn hangi genel ilmî kuraldan kaynaklandýðýný ortaya koymak, ve yeterli sayýda yeni gözlemlerle bu kural veya teoriyi test ederek teyid etmektir. O yüzden termodinamikçi Botzman’ýn dediði gibi, “iyi bir teoriden daha pratik bir þey yoktur.” Ýlmin önemli bir kaynaðý da kalbe doðan ilhamdýr. Önsezi, 6. his, ve içgüdü ilmin akýl yerine kalbe yansýmalarýdýr. Evrensel kanun ve prensipler deðiþimleri kural altýna alan genel ilimlerdir, ve varlýklarýn durumlarýna has ilimler için bir çerçeve oluþtururlar. Bir þey yaparken en iyisini yapmak ilim ile olur, ve ilim arttýkça herþeyin daha iyisi yapýlýr. O yüzden modern toplumlarda yüzyýllarca yýllýk ilim birikiminin okullarda genç dimaðlara aktarýlmasýna çok önem verilir. Çünkü yeni bir þey yaparken kullanýlabilecek en deðerli unsur ilimdir. Mimar ve mühendis gibi tasarým yapan kiþiler, tasarlanan þeyi – mesela bir televizyonu - madde kullanmadan ilim ile hayallerini kullanarak yaparlar, ve tasarýmý kaðýda veya bir CD’ye kaydederler. Bu tasarým, yapýlacak þeyin ilmî bir vücudunu oluþturur. Artýk usta ve teknisyenlere düþen, ilimden oluþan bu ruha fabrikalarda binlerce hatta milyonlarca maddî ceset giydirmektir. El becerisi isteyen iþlerin artýk gittikçe robotlara býrakýldýðý dikkate alýnýrsa, insan için en deðerli þeyin ilim ile uðraþmak ve hayal ile inþa etmek olduðu anlaþýlýr. Saðlam bir ilmî vucudu veya ruhu olmayan þeylerin maddî bedenleri de saðlam olmaz, ve uzun süre bir arada kalamaz. Demokratik toplumlarda vizyonerlere deðer verilir, çünkü onlar toplum için yeni bir ruh inþa ederler. Toplum benimsediði bu yeni ruhu adapte ederek yenilenir. Deðiþým istemeyen totaliter rejimlerde ise ilim ve hayalleriyle topluma yeni bir ruh üreten düþünür ve yazarlar, en tehlikeli kiþiler olarak görülürler. n