1 Yazı Zafer Örsdemir
Zafer Örsdemir

Yazar Profili »

Ziiit Ziiit Çalıkuşu

Temmuz 2017, 487 149 Görüntülenme Eklenme Tarih: 30 Nisan 2019 18:24 Zafer Örsdemir

 

Çalıkuşu ismini daha çok bir roman ismi olarak hatırlasak da, asıl çalıkuşu iğne yapraklı ormanlarda yaşayan ötücü bir kuşun ismidir. Küçük ve yuvarlak gövdeli, kısa gagalı olan çalıkuşları regulus cinsini oluşturur. Boyları 9 santimetreyi geçmez; tüy renkleri genellikle yeşilimsi gridir.

Ziit ziit diye öten bu küçük kuşlar, diğer canlılar gibi yeryüzü sergisinin sanatlı eserlerinden biridir. Onların yaşamlarına baktığımızda, bu şuursuz minik canlıların nasıl şuurlu ve akıllı gibi hareket ettiklerini ve minik bedenlerinde ne kadar harika sanatların sergilendiğini rahatlıkla görebiliriz.

 

Ormanların neşesi çalıkuşu

Çalıkuşlarının en belirgin özellikleri tepelerindeki parlak renkli şeritlerdir. Çalıkuşunun gövdesinin üst bölümleri yeşilimsi, alt bölümleri ise beyaza yakın bir renktedir. Başının tepesinde çevresi ince siyah şeritle çevrili sarı bir leke bulunur. Erkekte sarı lekenin üzerinde kırmızı bir çizgi vardır.

Türkiye’de de bulunan iki türden biri olan bayağı çalıkuşu (Regulus regulus) bir Avrasya kuşudur. Türkiye’de başta Karadeniz yöresi olmak üzere kıyı bölgelerindeki sürekli yeşil kalan çam ve ladin gibi iğne yapraklı ormanlarda yaşarlar. Ziit ziit sesi çıkararak tiz bir şakımayla öterler.

Yine kıyı bölgelerimizdeki ormanlarda bulunan sürmeli çalıkuşu ise Avrupa’da ve Batı Asya’da yaşar. Bayağı çalıkuşuna çok benzemekle birlikte gözlerinin hizasında uzanan sürme gibi ince ve kara çizgiyle ondan ayırt edilir. Sürmeli çalıkuşu Türkiye’nin en küçük ve en güzel kuşları arasındadır.

 

Örümcek ağını örsün, çalıkuşu yuva yapsın

Çalıkuşu yuvasını örümcek ağlarıyla birbirine bağladığı yosunlardan bir ağaç dalına asılı olarak yapar. Yuvanın içini de tüylerle döşeyip izolasyon yapar ki, yavruları üşümesin.

Dişi genellikle nisanda yuvaya, kahverengi benekli 5-10 yumurta bırakır; mayıs ya da haziranda bir kez daha yumurtlar.

 

Çalıkuşunun sosyal grupları

Çalıkuşları, çoğunlukla baştankara ve tırmaşık kuşlarıyla karışarak gruplar oluştururlar. Örümcek, yaprakbiti, sinek ve başka böceklerin yanı sıra böceklerin yumurta ve larvalarını da yerler.

Av peşinde daldan dala uçarken kolibriler gibi havada asılı kalarak uçabilir ya da bir dala tutunup yarasalar gibi baş aşağı da sarkabilirler.

 

***

 

Çalıkuşu; (Lat. Regulus regulus). Çalıkuşugiller familyasından ufak ötücü bir kuş türüdür. 10-12 cm boyunda olup ufak, gösterişli bir kuyruğu vardır. Kanatları koyu şeritli kahverengi, tüyleri üstte zeytinyeşili, altta kirli beyaz ve yanlarda yeşilimsidir.

Çalıkuşu çalılık yerlerde yaşayan küçük ve ötücü bir kuştur. Regulidae ailesine ait bir kuş türüdür. Daha çok çam ormanlarında, korularda ve bahçelerde bulunur ve bu bölgelerde yaşamaktan keyif alır.

Avrupa, Asya, Kuzeybatı Afrika, Kanada ve Alaska ormanlarında yaşar, dağlık yörelerde bulunur. Çalılıklarda, ormanlarda ve bahçelerde yaşar. Böcek ve kurtçuklar için toprağı kazar. Çitçit diye keskin ötüşü ve titrek şarkısı yıl boyunca işitilir. Küre biçimindeki yuvasını ağaçlar, çitler ve kıyılardaki oyuklara yapar. Ayrıca geceleri ve soğuk aylarda sığınak olarak kullanıldığı ikinci bir yuva daha yapar. Amerika’da 50’den fazla çalıkuşu türü vardır. Ev çalıkuşu Kanada’da yaygındır. Kaktüs çalıkuşu yaklaşık 20 cm uzunluğundadır. Meksika ve Batı Amerika’da bulunur.

Azor ve Kanarya Adalarından, Avrupa, Anadolu, Güney Sibirya dahil olmak üzere Japnoya’ya kadar olan bölgelerde yaşar. Kendine oldukça büyük bir alanda yaşama şansı yaratabilmiş kuş türüdür. Boyları genellikle 9 ile 15 santimetre arasında değişmekle birlikte 5 ila 6 gram kadar ağırlığa sahiptir. Başı genelikle koyu kırmızı ve altın sarsı şeklindedir. Vücudunun rengi gövdesine doğru yavaş yavaş açılır. Karın tarafı yeşilimtrak kurşuni renktedir. Her çeşit böcek, bunların kurtçukları, yumurtaları, küçük tohumları yiyerek beslenirler.

Çalıkuşugiller, (Lat. Regulidae). Ötücükuşlar takımının, Özötücüler üst familyasından bir familyadır. Avrupa, Kuzey ve Orta Asya, Kuzey Afrika, Kanarya ve Azor Adaları ile Kuzey Amerika’nın yüksek bölgelerinde gizli bir yaşam sürdürürler. Ortalama 9 cm’lik boylarıyla küçük kuşlarıdır. Tüyleri yeşilimsi, tepe tüyleri altın renklidir. Kanatları kısa, geniş ve yuvarlaktır. İğne ve karışık yapraklı ormanları yaşam olanı olarak seçerler. Ağaçlara asılı yuvayı yapma işini, kuluçkayı ve yavruları beslemeyi erkekle dişi birlikte yaparlar. Mayıs ve Temmuz’da olmak üzere iki kez 8-11 yumurta yumurtlarlar. Çalıkuşu, sürmeli çalıkuşu, pembe tepeli çalıkuşu bilinen türleridir.

 

 



YAZARIN DİĞER YAZILARI

Ziiit Ziiit Çalıkuşu

Devamı »