Yuvayı dişi kuş yapar, öyle değil mi? Eğer “öyle” derseniz, en azından bu sayfada gördüğünüz kuşlar konusunda yanılırsınız. Çünkü Çulha Kuşu adıyla bilinen bu sevimli mahluklarda, yuva yapma işi erkeklere aittir. Çoğu Afrika ve Asya’da yaşayan ve şu ana kadar 126 çeşidine rastlanan Çulha kuşları, gerçekten de mükemmel örücülerdir. Yuva için seçilen yerde aranılan ilk şart, uygun dalların ya da bitki saplarının, bulunmasıdır. Bu dallar, asma köprülerin taşıyıcı ayaklarına benzetilebilir. Erkek kuş, taşıyıcı ayakları bulduktan sonra, bunlar arasına bitki saplarından bağlantılar kurar. Bu bağlantıları da, gagası veya ayakları yardımıyla attığı düğümler vasıtasıyla sağlar. Dallar arasında kurulan ilk bağlantılar, aynı zamanda bu kuşların çalışma iskelelerini oluşturur. Diğer bir ifadeyle kuşlar, bu ara bağlantılara basarak daha rahat bir çalışma zemini elde eder. Bundan sonra yapılacak iş, her türlü ot ve çimeni kullanarak yuvarlak bir sepet örmekten ibarettir. Bu sepetin bir kısmı, yuvanın giriş kısmını teşkil etmesi için açık bırakılır.
Afrika’lı Çulhalar, yuva örme işinde diğerlerinden çok daha ustadır ve genellikle iki katlı ev yapmalarıyla tanınmıştır. Ancak bu evlerden hangisinde oturulacağına, (belki de her canlı türünde olduğu gibi) esas patronlar, yani dişi kuşlar karar verir.
Yuva örme işi, zannedildiği kadar basit değildir. Çünkü çevrede, yumurta meraklısı olan bir çok yılan yaşamaktadır. Yapılacak yuvaların yılanlara karşı korunması için Çulhalara ilham edilen en önemli tedbirlerden birisi, yuvaların mümkün olduğu kadar ince dalların ucuna asılmasıdır. Böylelikle yuvalara doğru tırmanan yılanlar, dalların eğilmesinden ötürü aşağıya düşerek yumurta ziyafetlerine ara vermek zorunda kalırlar. Bazı yılanlar yuvaya kadar tırmanabilseler bile, giriş kapısının gizlenmesinden veya giriş kanalının dar uzun yapıda örülmesinden ötürü içeri giremezler.
Dişi kuş, hoşuna giden yuvayı seçtikten sonra oraya yumurtlayarak kuluçkaya yatar. Ama bu arada erkek kuş, başka bir dişi için ikinci bir yuva örmekle meşguldür. Eğer kuşun eşleri birbirini kıskanmayacak kadar hoşgörülü ise, erkek kuşun işi biraz daha rahattır. Bu durumda iki katlı yuvanın oturulmayan katı ikinci eşe tahsis edilir.
Çulha kuşlarının yaptıkları evler, sadece müstakil veya iki katlı olanlardan ibaret değildir. Eğer bölgedeki kuş nüfusu kalabalıksa, apartman tipi yuvalar tercih edilir. Bazen 300 kadar ailenin barındığı bu yuvalara genellikle ağaçlarda rastlanmaktadır. Ama ortalıkta yeteri kadar veya istenilen özellikte ağaç yoksa, bu iş elektrik veya telefon direklerinde çözümlenir. Apartmandaki yuvalar, bir kuş ailesi tarafından nesiller boyu kullanılabilir. Büyüyen yavruların, bazen aynı apartmandaki bir başka daireye taşındığı da görülmektedir.
Büyüklükleri sadece serçe kuşu kadar olan çulhaların bu kadar büyük ve güzel evler yapabilmesi gerçekten harika, öyle değil mi?