Hakkında pek çok farklı rivayetler olmakla birlikte Napolyon tablolarından birisi için söylenmiş olması kuvvetle muhtemel bir deyimdir “Çizmeyi Aşma.”
Sanat tarihinde Napolyonu tasvir eden pek çok tablo vardır. Örneğin David’in şahlanmış bir at üzerindeki Napolyon tablosu en ünlülerden birisidir. Yine Gerome adındaki bir Fransız ressam da Napolyon’un birkaç portresini yapmıştır.
Napolyon, Dev Sfenks Karşısında Kendisini Ezik ve Aciz Hissedince Tarihi Eseri Topa Tutturmuş
Mısır’da burnu kırık Sfenks heykeli önündeki portresinin öyküsü de ibretliktir. Zira Mısır’da istediği gibi başarılar elde edemeyen Napolyon rivayete göre dev Sfenks karşısında kendisini daha ezilmiş ve aciz hissetmiş ve tarihi eseri topa tutturmuştur.
Zaten Akka Kalesi önünde de Cezzar Ahmet Paşa komutasındaki Türk ordusu karşısında perişan olmuş kendi ülkesinde de prestij ve gücünü kaybetmiştir.
Bugün burnu kırık Sfenks Napolyon’un suçu olup olmadığı kesin değilse de zalim ve yağmacı Fransız sömürgeciliğinin göstergesi olarak Louvre Müzesinde Mısır’dan getirilen yüzlerce altın yaldızla işlenmiş Firavun tabutları ve mumyaları hâlâ turistlerin şaşkın bakışları altında sergilenmeye devam ediyor. Hatta Sfenks’in kırılan bazı parçalarının da Paris Louvre’da olduğu bazı kaynaklarda yazılıdır.
Bugün Mısır’da turistleri gezdiren rehberlerin bazen suçu Osmanlılara bazen de Fransızlara yüklemesi de ilginçtir. Adamlar turistin tipine göre farklı öykü servis ediyorlar.
Gelelim “Çizmeyi Aşma” Hikayesine
Olay şöyle anlatılır: Paris’te bir resim sergisinde, bir ayakkabı ustasının sergide yer alan Napolyon tablosunu dikkatle incelemesi ressamın dikkatini çeker.
Ressam adama yaklaşarak eleştirilerine kulak verir. Adam resimdeki çizmenin hatalı çizildiğinden bahsederek önemli bazı ayrıntılara dikkat çeker.
Ressam adama bu ayrıntıları nasıl bildiğini sorunca adam “Çizme ustasıyım.” diye cevap verir.
Ressam adamın eleştirilerini dikkatle not alırken, bundan cesaret alan çizme ustası, işi abartarak resmin diğer ayrıntılarında da kusur bulmaya başlar. Pantolon ve gömlekten sonra şapkada da kendince problemler bulur...
Bu duruma canı sıkılan ressam adama “Çizme ustası olduğun için o eleştirilerini kabul ettim, ama çizmeden yukarı çıkma.” der.
Ve bu söz “çizmeyi aşma” şekliyle, haddini bilmeyenler için kullanılan bir deyim olur.
resim 1 Jacques-Louis David, At Üzerinde Napoléon (1801)
resim 2 Jean-Léon Gérôme, Napoléon Sfenks’in Önünde (1886)