TR EN

Dil Seçin

Ara

Sokak Satıcıları Tükenmesin

SATICILAR eskiden bir âlemdi. Bozacılar kar-tipi demez, kış vakti geceye karşı bağırırlardı:

“Eyi boooooooza!”

Hem kar yağacak, hem pencere önünde bozacı bağıracak... Almak zorundaydınız. Aksi halde evdekilere ayıp olurdu.

Yazları ise dondurmacılar kaldırım şenliği idi. Ak gömlekli, koyu yelekli dondurmacı, sopaya astığı dondurma güğümleriyle göründü mü, mahallede bayram vardı.

Omuzlara atılmış sakız misali havlularıyla dondurmacılar unutulmaz tipler arasındadır.

•••

Ya o şangırtılı sucular, limonatacılar, şerbetçiler?

Hepsi tarihe karıştı.

El sanatları da öldü ölecek. Kunduracı bir çift iskarpin yapardı, tartardınız, 250 gram. Topuk içlerini mahirane boşaltır, sizi kuş gibi hafifletirlerdi.

Şimdi, bir sini baklava için yetmiş yufka açabilen kaç kişi kalmıştır. Yetmiş yufka, ara malzemesi, şerbeti... Yüksekliği iki parmak tutmazdı. Hiç dişi kalmamış ihtiyarların, bebelerin bile yiyebildiği baklavalar kaybolup gitti.

Zaten, babadan oğula geçen zanaatler bize küstü.

Artık yoğurdu bile makineyle yapıyorlar.

Dondurmayı, sakızı, tatlıyı hep makineyle.

•••

Aslında satılanlardan değil, satıcılardan söz edecektim. Başa dönelim: Bendeniz ilk 1957’de İstanbul’a geldim. Bahçekapı’da piyango bileti satan Yahudi vatandaş, “Alan kazanıyor, alan kazanıyor” diye seslenirken birden fark ettim. Aslında bal gibi dalga geçiyor, “Alan kaz yanıyor”ları hızla söyleyince “Alan kazanıyor” anlaşılıyordu.

Görüldüğünü görünce muzipçe tebessüm etmişti.

•••

Mısır Çarşısı önünde seyyar satıcı, elinde ikişer pabuç, yırtınıyordu:

“Altı kağıt, altı kağıt!”

O vakitler on liraya on kağıt, beş liraya beş kağıt diyorduk.

Satıcı bağırırken, efendiden biri yaklaştı:

“Dün almıştım. Suya girdim, bak ne oldu?”

Satıcı son derece pişkin cevapladı:

“Bizde yalan yok abi. ‘Altı kağıt’ demekteyiz. Yalan mı söylemekteyiz?”

Adamcağız şaşırsın mı, kızsın mı, kestirememişti.

•••

“Bir harmandan bir harmana!..”

Kayser yemenileri Acıpayam pazarında böyle satılırdı. Hafif, sevimli, gösterişli yemenilerin reklamını, dileyen bu yılki harmandan gelecek yılkine; isteyen, bu harmandan öteki harmana şeklinde anlayabilirdi.

Bendeniz o hafif ayakkabılardan epey kullandım. Şu harmandan öbürüne değil fakat, iki üç ay dayanırdı.

1950’lerden bahsediyorum. Ayakkabının çifti 1 lira.

•••

Tam sırası... Ortalama kitap fiyatı da o kadardı, bir lira. Şimdi kitap çok pahalı diyenler endazesiz konuşuyor.

•••

Hiç unutamadığım bir sokak esnafı da patates soğan satıcısı idi. “Patates” derken uzatır da uzatır, sıra “soğana” gelince kısa keserdi Şöyle:

“Paataateeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeess, soğan!”

Tek atlı arabasını yirmi adımda bir durdurur bağırırdı:

“Paataateeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeess, soğan!”

Kaç defa pencerelerden ikaz ettim: “Kardeşim soğanın suçu ne! Onu da uzatsana!...”

Aldırmazdı.