Vücudumuzda farkında bile olmadığımız nice hadise var. Gece yutkunması da bunlardan biridir. Bu gerçekten de vücudumuzun sessiz bir mucizesidir.
Biz uyurken arkada çalışan bu büyüleyici sistemin işleyişi ve önemi şu şekildedir:
Ağızda biriken tükürük, boğazdaki hassas algılayıcıları (sensörleri) uyarır. Bu sensörler beyin sapına sinyal gönderir ve beyin, siz uyanmadan yutma refleksini başlatır. Sağlıklı bir insan, uyku sırasında saatte ortalama 3 ila 8 kez farkında olmadan yutkunur. Bu sayı uyanıkken dakikada 1-2 kez civarındadır; yani uyurken süreç oldukça yavaşlar ama asla durmaz.
Eğer bu otomatik sistem olmasaydı, uyku hayatı tehdit eden bir eyleme dönüşebilirdi. Gece yutkunmasının temel faydaları şunlardır:
Hava Yolunu Korumak (Aspirasyonu Önlemek): En kritik görevi budur. Ağızda biriken tükürüğün yanlışlıkla nefes borusuna (akciğerlere) kaçmasını engeller. Yutkunma anında epiglottis adı verilen gırtlağa ait kıkırdak kapakçık nefes borusunu milisaniyelik bir hızla kapatır. Böylece tükürük solunum yoluna kaçmaz. Aksi durumda ise diğer bir savunma sistemi olan öksürük devreye sokulur.
Diş ve Ağız Sağlığını Korumak: Tükürük, ağız içindeki asitleri nötralize eder ve bakterilerle savaşır. Gece yutkunması, tükürüğün ağız içinde sürekli sirküle olmasını sağlayarak diş çürümelerini ve diş eti hastalıklarını önler.
Yemek Borusunu Temizlemek (Asit Temizliği): Gece yatay pozisyondayken mide asidi hafifçe yukarı sızabilir. Gece yutkunması, bu asidi hemen mideye geri iter ve yemek borusunun tahriş olmasını (reflü hasarını) engeller. Ve ortamı dengeli hale getirir.
Derin Uykuda Sistem Nasıl İşler?
Yutkunma, insan vücudundaki en karmaşık reflekslerden biridir. Beyin sapı (özellikle medulla oblangata) tarafından yönetilir. Siz uyusanız da beyin sapı, 20’den fazla boğaz ve yemek borusu kasını mükemmel bir koordinasyonla çalıştırmaya devam eder. İlginç bir şekilde, uykunun REM (rüya görme) evresinde bu yutkunma refleksi neredeyse tamamen durma noktasına gelir. Vücut, REM evresinden çıkıp hafif uyku evresine geçtiğinde veya mikrouyanışlar (fark etmediğimiz anlık uyanmalar) yaşadığında hemen biriken tükürüğü yutarak temizlik yapar.
İnsan, uykuya daldığında şuuruyla dünyadan uzaklaşsa da bedeninde hayatın ince ve kusursuz işleyişi devam eder. Bir yutkunma hareketinde dahi sayısız sinir, kas ve organın birbiriyle uyum içinde çalışması, tesadüfle açıklanamayacak kadar hassas bir nizamı gözler önüne serer. İnsan kendi iradesiyle yönetmediği bu hayati faaliyetlerin farkında bile değilken, bedenindeki her bir sistem vazifesini hikmetle yerine getirir. Bu küçük gibi görünen hadise, kâinatın her köşesinde kendini gösteren ilim, kudret ve rahmetin insandaki bir tecellisi olarak okunabilir. Öyleyse insan, her nefeste ve her yutkunmada, farkında olsun ya da olmasın, kendisine emanet edilen hayatın ne büyük bir nimet olduğunu hatırlamalı ve Rabbinin bu eşsiz nimetini tefekkür etmeli, Ona şükretmelidir.