35 Yazı Prof. Dr. Fatih Satıl

Yazar Profili »

Arum Zambağındaki Tuzak!

Ekim 2018, 502 166 Görüntülenme Eklenme Tarih: 02 Ekim 2018 01:03 Prof. Dr. Fatih Satıl

 

Halk arasında “yılan bıçağı” olarak da bilinen Arum bitkisi, büyüleyici bir güzelliğe sahiptir. (Resim 1) Ancak bu güzellik arkasında böcekler için hazırlanmış mükemmel bir tuzak da gizlenmiştir.

 

Arum bitkisinin çiçeklerinin son derece ilginç bir yapısı vardır

Çiçekler çubuk biçiminde başağa benzeyen bir yapı üzerinde yer alırlar. Başağın etrafı da beyaz yapraksı bir yapı tarafından çevrilidir. Polenlerinin bulunduğu bölüm, bu beyaz yapraklı yapının içinde dip taraftadır ve dışarıdan görünmez. (Resim 2)

Bu bitkilerde çiçeklerin tozlaşması böcekler aracılığıyla gerçekleşir. Bu nedenle böcekleri çiçeğe çekebilecek bir mekanizmaya ihtiyaç vardır.

Arum zambağı tozlaşmaya hazır hale gelince, Glutanamik asit denen maddenin parçalanması sonucunda çevreye böceklerin hoşuna giden keskin kokulu bir amonyak gazı (NH3) yayılır. Ancak, çiçekler kapalı bir yapının içinde olduğu için sadece bu koku böcekleri çekmek için yeterli değildir. Bu arada, bitkinin metabolizması hızlanmaya başlar ve bunun sonucu çiçek bölgesinde özel bir solunum yolu ile ısı artışı gerçekleşir. Tüm bu olayların devamında başağa benzeyen çiçeğin dışta kalan bölümü ısınır ve keskin kokulu amonyak gazı çevreye yayılmaya başlar.

 

Bir gün için bir yıl hazırlanan bitki

Arum zambağındaki yukarıda bahsi geçen olaylar yıl içinde tek bir günde, üstelik o belirli günün sadece gündüzün aydınlık olduğu saatlerde gerçekleşir. Çiçek kısmında oluşan bu ısı ve gaz, böcekleri çiçeğe çekmek için yeterlidir. Bu arada çiçeklerin bulunduğu bölümdeki tüyler de, böceklerin içeri girmesine izin verecek ancak dışarı çıkışını engelleyecek şekilde dizayn edilmişlerdir. Ayrıca bu kısmın duvarları böceklerin tırmanmasına engel olacak şekilde oldukça kaygan bir yapıda yaratılmıştır. Çiçeğin olduğu bölüme giren böcekler yukarıda anlatılan yapısal özelliklerden dolayı yukarı tırmanamazlar. Böcekler çiçeklerin bulunduğu bu bölümde hapsolurlar. (Resim 3)

Mecburi misafirlik

Böcekler çiçeğin içinde bir gece misafir edilirler ve bu süre zarfında dişi çiçeklerin üzerinde salgılanan şekerli sıvı ile beslenirler. (Resim 4)

Bu arada, böcekler başka çiçeklerden getirdikleri polenlerle de bu dişi çiçekleri tozlarlar. Arum zambağının polen tozları çiçeğin dip kısmında kapalı torbacıklarda bulunur. Gece olunca bu erkek çiçekler açılıp polenlerini dağıtması sonucu böcekler adeta bir polen yağmuruna tutulurlar. Sabah olunca da çiçek bölümündeki tüyler buruşarak böceklerin dışarı çıkmasını sağlayan bir merdiven haline dönüşürler. Böylece bu merdivenden tırmanan böcekler, özgürlüklerine kavuşur kavuşmaz üzerlerindeki polen yükleriyle birlikte başka bir Arum bitkisine giderek bitkinin tozlaşmasına yardımcı olurlar. (Resim 5)

Arum zambağındaki bu mükemmel tasarımın sahibi kim?

Hayvanlarda görülen ve izah etmekte aciz kaldığımız davranışlara “içgüdü” diyerek açıkladıklarını zanneden bir kısım bilim adamları, beyin ya da sinir sisteminden yoksun olan ve sözde bir “içgüdü”den de yoksun olan Arum zambağındaki bu tuzak mekanizmasını ne ile izah edecekler acaba?

Arum’un tuzağı mühendislik harikasıdır. Arum bitkisinin mühendis olduğunu, kendi kendini tasarladığını iddia etmek ise şüphesiz akıl kârı değildir. Peki ya tüm bunların birbiri ardına gerçekleşen tesadüflerle kendi kendine oluştuğunu söylemek?.. Şüphesiz böyle bir iddianın ilkinden daha tutarsız olacağı çok açıktır. Aklı olan her insan kabul eder ki, bir yerde işleyen mükemmel bir düzen varsa, bu düzen mutlaka biri tarafından önceden hazırlanmış olmalıdır; planlayan, tasarlayan ve uygulayan olmadan düzen olmaz. Şüphesiz Arum’daki bu mükemmel tasarımın sahibi de sonsuz ilim ve hikmet sahibi Allah’tır.

 

Kaynak:

1. Stensmyr MC. et al. (2002). Pollination: Rotting smell of dead-horse arum florets. Nature 420: 625-626.

 

 



YAZARIN DİĞER YAZILARI

Konuşan Ağaçlar / Mezarlıklara Neden Selvi Dikilir?

İnsanlığın her döneminde birçok sembolik öğeler kullanılmıştır. İşte bunlardan biri olan selvi ağacı, bizim kültürümüzde bolluk ve bereketi simgeler ve hayat ağacı olarak nitelendirilir. Ağaç köklerinin toprağın altından gelmesi ile doğumu, gövdesinin yeryüzünde olması ile yaşamı, ağacın her dem yeşil kalması ise ölümsüzlüğü, yapraklarının göğe uzanması ile de cennete ulaşma arzusunu simgeler.

Devamı »

Uzaktan Seyret ve Sakın Koklama / Dünyanın Dev Çiçekleri

Yeryüzündeki tüm canlılarda olduğu gibi, burada anlatılan Kadavra Çiçeklerini bu özellikleri ile yaratıp, bulundukları ortama uyumlu hale getiren, hiç kuşkusuz ki her şeyi eksiksiz yaratan Allah’tır. Biz insanlara düşen ise, yeryüzünde buna benzer yaratılış mucizelerini görüp onları yaratanı hatırlayıp, sergilediği sanatlı eserlerini takdir etmektir. Ayrıca onları yaratanın ilminin, kudretinin ve iradesinin her şeyi kuşattığını görmek; ve onlarda yaratılan teknik özellikleri anlayıp faydalanmaya

Devamı »

Gençlik İksiri Bir Meyve Karpuz

Muhtaç olduğumuz gıdalar, uygun mevsimlerde Rezzak-ı Kerim bir Zat’ın gaybî hazinelerinden, toprak gibi hiç ummadığımız bir yerden bir bitkiye takılarak bizlere gönderiliyor. Bunlardan birisi de karpuz...

Devamı »

Sordum Sarı Çiçeğe Derde Derman Sende midir?

Sarı kantaron bitkisi ve sağlık açısından faydaları...

Devamı »