Bilim adamlarının yıllardır yaptıkları sayısız çalışmalara göre yağmur bulutları bir sistem dahilinde oluşur ve her bulut tipine göre belirlenmiş bazı aşamalar gerçekleşir. Yağmur bulutlarından biri olan cumulonimbus daha çok fırtınalarla ilgilidir. Meteorologlara göre bu bulutlar yağmur oluşturmadan önce şu aşamalardan geçerler:
1- Küçük bulut parçaları (cumulus) rüzgarla itilir ve bir bölgede toplanmaya başlar.
2- Bu bulutçuklar birleşerek büyük bulutu oluşturur.
3- Yoğunlaşma: Büyük bulutun içindeki hava akımı bulutun vertikal olarak büyümesine neden olur. Daha yükseklere ulaşınca soğuk hava ile temas gerçekleşir ve su buharı, yağmur veya dolu olarak yeryüzüne iner.
Kur’an bu olayı şöyle anlatır:
“Görmez misin ki Allah bulutları sürüklüyor; sonra onları bir araya yığıyor. İşte görüyorsun ki bunlar arasından yağmur çıkıyor.” (Nur Sûresi, 43)
Son yıllarda meteorologlar bu ayrıntılı bilgilere satellit uydular, özel donanımlı uçaklar ve balonlar sayesinde rüzgarların yönünü, nemlilik derecesini ve atmosferik basınç değişikliklerini inceleyerek ulaştılar.
Yukarıdaki ayetin devamında; “O, gökten oradaki dağlar (büyüklüğünde bulutlar)dan dolu indirir. Artık onu dilediğine isabet ettirir; dilediğinden de onu uzak tutar; onlardan çıkan şimşeğin parıltısı neredeyse gözleri alır.” diye buyurulmaktadır. Meteorologlara göre dolu taşıyan bulutlar 8000 m. yüksekte, dağlar seviyesinde bulunur. Ayetteki parıltının kaynağı olarak doluyu ve dolu yüklü bulutları göstermesi ise oldukça ilginçtir. Meteorology Today dergisinde bu olay şöyle açıklanır: Dolu aşırı soğumuş su damlacıkları ve buz kristalleri bölgesinden geçerken elektrik ile yüklenir. Su damlacıkları dolu ile temas ettiği anda donar ve yapısındaki ısıyı salıverir. Böylece dolu yüzeyinin ısısı etraftaki buz kristallerinden daha fazla hale gelir. Buz kristalleriyle dolu temas ettiğinde ise önemli bir fenomen meydana gelir. Elektronlar soğuk yüzeyden daha az soğuk olan tarafa doğru akarlar. Böylece dolu, elektriksel olarak negatif yüklenmiş olur. Bunun benzeri, aşırı soğumuş su damlacıklarıyla da olur. Bu durumda ise daha ılık olan su damlacıklarından doluya doğru elektron akımı olur, dolu yüzeyi pozitif yük alır. Pozitif yüklü dolu, bulut içi hava akımıyla üst katmanlara doğru taşınır; negatif yüklenmiş dolu taneleri bulut tabanına iner. Alt yüzeydeki bu negatif yük, toprağa doğru yıldırım olarak akar. Son yıllarda bu olaylar dizisi keşfedilmiş ve dolunun yıldırım oluşmasının nedeni olduğu anlaşılmıştır.
Kaynak:
1) http: //www. beconvinced. com/science/