32 Yazı Prof. Dr. Sefa Saygılı

Yazar Profili »

Bıyığa Bak, Halden Anla!

Temmuz 2017, 487 133 Görüntülenme Eklenme Tarih: 30 Nisan 2019 18:38 Prof. Dr. Sefa Saygılı

 

Kedilerin bıyıkları hem estetik hem de fonksiyon bakımından mükemmel yaratılmışlardır. Duyu kılı denen bu kıllar sadece burnun iki yanında değil, bir de göz çevresi, çene ve ön patilerin arkasında bulunur.

Bunlara duyu kılları denmesinin sebebi ise, bu ince kılların insan saçı gibi ölü hücrelerden ibaret olmamasıdır. Bu kıllar canlı bir yapıdadır ve sinir hücrelerine bağlıdırlar.

 

Hassas yaratılmış organlar

 

Bıyıklar, kedide adeta radar vazifesi görürler. Yakınlardaki en küçük hareketi, hava değişimini yakalar ve kediye bilgi aktarırlar.

En başta da kedinin geçeceği bir deliğin yeterli genişlikte olup olmadığını anlamasını sağlayan duyu organı olarak iş görürler. Ancak, buradaki gerçek daha karmaşık ve tuhaftır. Bıyıklar dokunmaya hassas olmalarının yanı sıra, aynı zamanda hava akımlarını belirlemek için de kullanılır. Kedi karanlıkta hareket ederken sert nesnelere dokunmadan bunların etrafında dolaşması hayatidir. Yaklaştığı her sert nesne havada hafif anaforlar, hava akımında küçük karışıklıklar ortaya çıkarır. Kedinin bıyıkları o kadar duyarlıdır ki havadaki bu değişimleri hissedebilir ve sert nesnelere dokunmaksızın onların varlığını dikkate alır ve çarpmadan ilerler…

 

Kediler çok iyi avcıdır, çünkü…

 

Kedilerin iyi bir avcı olmalarının bir sebebi de bu kıllardır. Bıyıklar özellikle geceleri avlanırken oldukça önemlidirler. Bunu şu gözlemden biliyoruz: Mükemmel bıyıkları olan bir kedi hem gün ışığında hem de karanlıkta kesinlikle avını yakalar. Bıyıkları hasar görmüş bir kedi ise ancak gün ışığında yakalayabilir: Karanlıkta öldürücü ısırma hareketi hedefini şaşırır ve dişlerini avının yanlış bölümüne geçirir. Bunun anlamı, kesin görüşün engellendiği karanlıkta, sağlam bıyıkların çok duyarlı bir yöneltme sistemi olarak işlev görmeleri, çevrelerini duyumsamalarını sağlamalarıdır. Bıyıkların kurbanın vücut şeklini anında belirleme ve kedinin hedefini tam yerinden yakalamalarına yardımcı olma şeklinde, ayrıca mesafeleri olağanüstü bir doğruluk payıyla ölçme konusunda insanı hayrete düşüren bir fonksiyonu vardır. Yani bıyıkların uçları avın vücut şeklini ayrıntılarıyla okur ve kediye nasıl tepki göstereceği hakkında anında bilgi iletir. Bıyıklar kemirgenin vücudunu sararlar ve avın canlı olması durumunda en küçük harekete ilişkin bilgi iletmeyi sürdürürler.

Kedi yaradılışı gereği gece avlanan bir tür olduğundan yaşamını sürdürmesinde bıyıkların çok önemi bulunmaktadır.

 

Bıyığa bak halini anla!..

 

Yine bıyıkların bir başka fonksiyonu da ruh hallerini yansıtmalarıdır. Mutluyken oynatırlar, gergin veya av peşinde olduklarında ise dikleşirler.

Bıyıkların yapısına gelince; normal tüyün iki katından daha fazla kalınlıkta, çok uzamış ve sertleşmiş kıllardır. Kedinin üst dudağının dokusuna, diğer tüylerin üç katı kadar bir derinliğe yerleşmişlerdir ve dokundukları şeye ve hava basıncındaki değişimlere ilişkin bilgileri ileten çok sayıda sinir ucuna sahiptirler.

Kedilerde burnun her iki yanında on ikişer olmak üzere, dört yatay sıra halinde ortalama yirmi dört bıyık teli bulunur. Bunlar kedinin merakla araştırdığı, tehdit ettiği veya bir şeyi incelediği durumlarda ileri doğru, savunma halinde olduğu ya da bir şeye dokunmadan geçmeyi istediği hallerde geriye doğru hareket edebilirler. En üstteki iki sıra alttaki iki sıradan bağımsız olarak hareket edebilir. En güçlü bıyıklar ikinci ve üçüncü sıradakilerdir.

Kedi bıyıklarının sayısı, yerleri ve uzunlukları ile mükemmel oluşuyla gerçekten muhteşemdirler. Eşsiz estetikleri ile birlikte, çeşitli ve önemli görevleri yerine getirmesi hayranlık vericidir ve evrim teorisini çürütmektedir.

 

 



YAZARIN DİĞER YAZILARI

Beynimizin Şaşırtan ve Yeni Anlaşılan Esnekliği: Nöroplastisite

Nöroplastisite kavramı; gelişim, öğrenme, büyüme, yaşlanma, bozulma, hasarlanma, iyileşme, tedavi, terapi ve rehabilitasyon gibi farklılaşmanın yaşandığı tüm süreçlerde ortaya çıkan değişim ve düzenleme mekanizmalarının yönlendirdiği tüm ‘yeni’ veya ‘yeniden’ yapılanmaları ifade eder.

Devamı »

İnsan Beynine Özgü Heyecan Verici Keşif: Kuşburnu Nöronları

Beyinde keşfedilmemiş farklı hücre tiplerinin olması da muhtemel. Örneğin, araştırmacılar yakın bir zaman önce şeklinin adeta kuşburnu ağacını andıracak şekilde çok sayıda dallanmalar içermesi sebebiyle kuşburnu nöronu olarak adlandırdıkları yeni bir tür beyin hücresi keşfettiler ve bu hücrenin sadece insanlarda olduğunu tespit ettiler.

Devamı »

Tedavi İçin Yaratılan Canlı: SÜLÜK

Sülük insanlık tarihi kadar eski geleneksel bir tedavi şeklidir ve asırlardır pek çok hastalığa şifa vermeye devam ettiği gibi günümüzde de öneminden bir şey kaybetmiş değildir.

Devamı »

Bu Ne Şiddet Bu Öfke!

Medyaya göz attığınızda hep öfke haberleri ile dolu. İnanın televizyonda haberleri izleyemez olduk. Yaralamalar, cinayetler, taciz ve kavgalar…

Devamı »