67 Yazı Doç. Dr. Rasim Soylu
Doç. Dr. Rasim Soylu

Yazar Profili »

İyi Ki Renkli Görüyoruz

Nisan 2012, 424 193 Görüntülenme Eklenme Tarih: 25 Mayıs 2020 21:14 Doç. Dr. Rasim Soylu

 

Dünyadaki rengârenk güzelliklerin ne anlam ifade ettiğini hiç düşündünüz mü? Ya toprağın altındaki canlılar âlemi veya bir damla suda yaşayan milyonlarca mikrskopik canlılar... Kim bilir henüz göremediğimiz veya keşfedilmemiş ne gibi rengârenk varlıklar var dünyada?

Mona Lisa tablosunun gizemi üzerine insanlar konuşadursun; tablonun hakikatini ve sanatının inceliklerini şüphesiz hiç kimse Leonardo Da Vinci kadar bilemez. Ve o tablonun gerçekte ne anlattığı konusunda da diğer insanlar sadece varsayımda bulunabilmektedirler. Tabii Da Vinci'nin sanat hakkında düşüncelerini yazdığı 'Defterler'ine müracaat edenler bu ünlü ustanın sanatını bir nebze olsun anlayabilecektir.

Mona Lisa tablosuna ilham veren Mona Lisa gibi milyarlarca insanı yaratan bir sanatkârın sanat galerisi olan bu dünya, şüphesiz şuurlu ve bilinçli seyircileri de gerektirmektedir.

 

Peki hiç düşündünüz mü ışık diye bir şey olmasaydı nasıl bir evren olurdu?

O zaman bizim için, ne gözümüzün var olması ne de renkler bir şey ifade etmezdi. Fizik bilginlerinin Cern'de asrın deneyi ile esrarını çözmeye çalıştıkları fotonlar ve parçacıklar, hâlâ ışığa dair keşfedilmeyi bekleyen çok şeyler olduğu mesajını vermektedir.

Günümüz kamera objektiflerinin ve lens teknolojisinin henüz ulaşamadığı bir harikalıkta yaratılan gözümüz, olağanüstü bir dünyanın keşfinde bize yardımcı olmaktadır. Gözümüz; ışık aracılığı ile görüntüleri algılama ve beynimize iletme görevinin yanı sıra morötesi ve kızılötesi dalga boyları arasında binlerce renk tonunu da fark edebilecek bir hassasiyete sahiptir.

 

Düşünün dünyada renkler olmasaydı, yani renk diye bir şey yaratılmasaydı ne olurdu?

Her şeyin siyah beyaz olduğu veya gri ile sarı tonları arasında sepia bir dünyada yaşadığınızı varsayın. Bilim adamları, hayvanların dünyayı renkli görmediklerini veya sadece özel bazı ısıl renkleri algıladıklarını söylerler. Ya insanlar bu kadar renk tonu görme yeteneği ile donatılmış olmasaydı ya da varlıkların bir rengi olmasaydı ne olurdu?

Çok yakın zamana kadar siyah beyaz TV ile büyümüş orta yaş kuşağının hatırlayacağı gibi, gerçekten monoton ve monokrom (tek renk armonisi) bir dünyada yaşasaydık, nasıl bu kadar zengin sanat eserleri, rengârenk tablolar, duygusal şiirler, hüzünlü veya neşeli besteler ortaya koyabilirdik.

''Işık ile mevcudat görünür, hayat ile mevcudatın varlığı bilinir.'' vecizesinin ifade ettiği ışık gerçeğini inceleyelim. Fizik biliminin çözdüğü kadarıyla insan gözü 380 ile 750 nanometre arasındaki dalga boylarını ışık olarak algılamaktadır. Ancak insanın algılayamadığı diğer dalga boylarında da ışık kavramı olabilir. Karanlık dediğimiz kavramsa Einstein'in dediği gibi ''Karanlık diye bir şey yoktur. Karanlık dediğimiz sadece ışığın olmadığı bir âlemdir.''

Algıladığımız bu ışık; içinde ışık tayfı dediğimiz ana ve ara renklerden oluşur. Genel olarak ana renkleri herkes sarı, kırmızı, ve mavi olarak bilir. Ancak bilinenden farklı olarak ışığın içindeki ana renkler, aslında yeşil, mavi ve kırmızı renklerden oluşur. Bu renkli ışıkların üst üste gelmesi ile de ara renkler ortaya çıkar. Yani yeşil ile kırmızı ışık üst üste vurunca sarı ışık, kırmızı ışıkla mavi ışık üst üste vurunca magenta kırmızısı, yeşil ile mavi ışık üst üste gelince cyan mavisi ortaya çıkar. Bu renkler de CMYK diye bilinen matbaa ve yazıcı teknolojisinin renk temellerini oluştururlar.

Ancak yeryüzünde her şeyin renklerini oluşturan pigmentleri incelediğimizde, kimya biliminin keşfettiği olağanüstü bir renk mucizesi ile karşılaşırız. Hepimizin bildiği ana renkler, işte bu âlemin renklerinin yapı taşlarıdır. Sarı, kırmızı ve mavi pigmentlerden oluşan ana renklerin karışımı ile ara renkler dediğimiz turuncu, yeşil ve mor renkler ortaya çıkar. Aynı zamanda bir ana rengin zıt rengi, diğer iki ana rengin karışımı olan ara renktir. Yani sarı rengin zıttı, mavi ve kırmızının karışımı olan mor renk. Kırmızının zıttı, mavi ve sarının karışımı olan yeşil. Mavi rengin zıttı ise, sarı ile kırmızının karışımı olan turuncu renktir.

''Her şey zıttı ile bilinir.'' kaidesiyle bu evrenin bütün varlığı artı-eksi, varlık-yokluk, sıcak-soğuk, ışık-karanlık, yaşam-ölüm, iyi-kötü gibi çoğaltılabilecek zıtlıklardan yaratılmıştır. Ve güzellik dediğimiz kavram da bu renk ve biçim zıtlıklarının armonisinden ve uyumundan oluşur.

Şimdi yemyeşil yapraklar arasında kırmızı gülün nasıl dikkat çektiğini düşünün. Kırmızının zıttı yeşil renktir. Mor ve sarı hercai menekşeler başka bir armoni... Bir bahar günü kırlara açıldığınızda böyle yüzlerce renk armonisine şahit olursunuz. Belki siz de ''Boyacı, neredesin boyacı'' diye divane olursunuz hayretinizden.

Alışılmış sıradanlığı ve ülfeti yıkmak gibi önemli bir görevi olan güzel sanatlar, aslında hayatımızı güzelleştiren renklerin zengin çeşitliliğine ve bütün varlıkların olağanüstü renkli tasarımlarına dikkatimizi çekmektedirler.

Hayat ve sağlık nimeti gibi, ancak elimizden uçup gidince değerini fark ettiğimiz birçok güzellik içinde yaşayan insanın, bu güzellikleri görmesi için ne yazık ki sadece gözünü açması yetmiyor. Bu güzel kâinat galerisinde, bu kadar zengin güzellikleri görmek için, şuurlu bir nazar, biliçli bir yaşam, duyarlı bir ruh, duygusal bir hassasiyetle bakmalıyız etrafımıza. Ve teşekkür etmeliyiz bu rengârenk güzellikleri bize bir gül demeti olarak sunan Sanatkârımıza.

 

 


Nisan 2012, 424 Sayısı Tüm Yazıları


YAZARIN DİĞER YAZILARI

Tek Başına Bir Okul Hattat Hamid

Hat sanatının Kuran’ı en güzel bir şekilde yazma kaygısıyla geliştiği söylenebilir. Ancak hat sanatının Araplarda değil de Türkler içerisinde mükemmel bir hale gelmesi Türklerin İslam sanatına ve ilimlerine verdikleri önem ve değerden de kaynaklanmaktadır. “Kur’an, Mekke’de indi; Mısır’da okundu; İstanbul’da yazıldı” vecizesi meşhur olmuştur. Gerçekten de dünyanın en büyük hattatları İstanbul’da yaşamıştır. Hat sanatının tarihinde pek çok büyük hattat bu topraklarda yetişmiştir.

Devamı »

Sanat-ı Hayaliye

İnsan bu dünyayı görmek, işitmek, koklamak, tatmak ve dokunmak gibi zahiri beş duyusuyla algılar ve tanımlar. Ancak insan, gördüklerini yorumlamak için akıl ve düşündüklerini tasavvur etmek için hayal gibi bâtıni duyu ve hislerle de donatılmıştır.

Devamı »

En Pahalı Muz

Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Miami şehrinde düzenlenen Art Basel Sanat Festivali kapsamında sergilenen ve sadece “duvara bantlanmış bir muzdan” oluşan ve “Komedi” adını alan sanat eseri 120 bin dolara satıldı.

Devamı »

Sanatın Sonu

Sanat, estetik haz ve kaygı olarak tanımlanır. İlk insanlardan itibaren sanatın temelleri güzellik, estetik ve mükemmellik gibi kavramlar üzerine bina edilir. İnsanın iç dünyası, ruhunun güzelliği, inançları ve ilhamları sanat eserlerine yansır.

Devamı »