Geçenlerde medyada herkesin dikkatini çeken bir haber yayıldı. Habere göre İngiliz ve Amerikan bilim insanları sperm ile yumurtanın döllenmesi olmaksızın kök hücreden insan embriyosu geliştirmişlerdi. Buna da sentetik yani yapay embriyo adını vermişler. Bazı medya organlarında ise “sentetik insan embriyosu yaratıldı” diye başlık atıldı.
Haberin kaynağını araştırdığımızda sentetik embriyo diye bir şey söz konusu değil. Sentetik denildiğinde bir ürünün bütün bileşenlerinden yeni bir şey sentezlemek anlaşılır. Burada yapılan işe baktığımızda; kök hücreden tüpte özel bir besin ortamında kök hücrenin mitoz bölünmesi uyarılarak embriyo elde edilmiş. Normalde sperm ile yumurta hücresinin birleştirilmesinden zigot ve ondan da embriyo elde edilir ve buna zigotik embriyo denir. Tüp bebek yönteminde bu işlem tüp içerisinde gerçekleştirilir ve elde edilen embriyo erken safhada anne rahmine transfer edilir.
Bu yeni araştırmada farklı bir yol izlenerek embriyo elde edilmiş. Mevcut bir embriyodan bir hücre alınarak tüp içerisinde özel besin ortamında bölünüp çoğalması sağlanarak embriyo elde edilmiş.
Embriyonun bütün hücreleri kök hücre özelliğindedir. Yani bölünüp çoğalma ve daha sonra farklı hücrelere dönüşme özelliğindedir. Kök hücrenin alındığı başlangıç embriyosu zigotik embriyo iken bundan elde edilen embriyo somatik embriyodur. Yani yumurta ile spermin birleştirilmesi sonucu elde edilmemiştir.
…
Bu araştırmanın farklı bir tarafı da üretilen embriyonun gastrula safhasına kadar tüp içinde geliştirilebilmiş olmasıdır. Diğer taraftan bu embriyoda kalp dokusunun öncül hücreleri belirlenmiştir. Bu araştırma, gen tedavisi yoluyla kalıtsal hastalıktan arınmış embriyo elde etme ve embriyo gelişimini yönlendirerek kalp, böbrek gibi organlar elde etme hususunda ümitler vermektedir.
Bundan daha ilerisi bitkilerde otuz yıl kadar önce başarılmıştı. Yani tüp içinde somatik embriyo elde edilmesi ve bundan da doku kültürü yöntemleriyle bitkiler elde edilmesi yöntemi halen tarımda kullanılmaktadır. İnsan özel bir canlı olduğu için diğer canlılarda rahatça kullanılan yöntemler insan için etik ve hukuki kurallara bağlı olarak çalışılmaktadır. Dolayısıyla bu yöntemle elde edilen embriyoların rahme aktarılarak bebek elde edilmesi şimdilik yasal değildir.
…
Bir şeyi olduğu gibi tavsif etmek gerekir. Yoksa buradaki başarıyı abartarak “sentetik insan embriyosu yaratıldı” şeklinde ifade etmek abartının da ötesinde bir şeydir.
Olaya baktığımızda, tüp bebek neyse bu araştırma onun bir adım ilerisidir. Yüce Allah’ın canlılarda koymuş olduğu biyoloji kanunlarından birisinin daha keşfinden ibarettir. Yani anne rahmi dışında tüp içerisinde kök hücreden gastrula safhasına kadar embriyo geliştirilebileceği anlaşılmıştır. Yoksa bilim insanları sentetik bir insan embriyosu yaratmış değildir.
Mevcut embriyonik bir kök hücre kullanarak daha ileri safhada yeni bir embriyo elde edilmiştir. Kök hücreden embriyo elde edilmesi zaten bitkilerde yapılıp kullanılıyordu. Daha önce bazı hayvanlarda da başarılmıştı. Dolayısıyla bunun sentetik bir tarafı olmadığı gibi yeni bir şey yaratma da söz konusu değildir. Bilimsel bir başarıdır. Zaten bilim böyle küçük adımlarla ve keşiflerle ilerler.