Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’nde “Evrim ve Yaratılış” hakkında verdiğim konferanstan sonra biyoloji bölümü son sınıf öğrencisi bir bayan şöyle bir soru sordu:
- İsra suresi 44. ayetinde Allah mealen buyuruyor ki: “Yedi gök, yer ve bunlarda bulunanlar Onu tesbih eder; Onu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur. Fakat siz onların tesbihini anlayamazsınız. O Halîm’dir, bağışlayıcıdır.” Bu ayeti nasıl anlamalıyız?
- Türkiye Diyanet Vakfı tarafından neşredilen Risale-i Nur Külliyatından Mektubat isimli kitabın 24. Mektubunda bu ayeti yorumlamamıza yardım eden ifadeler var. Orada şöyle deniyor:
“Kâinattaki kudretin faaliyeti ve seyir ve seyelân-ı eşya (varlıkların hareketi) o kadar mânidardır ki, o faaliyetle Sâni-i Hakîm envâ-ı kâinatı (kâinattaki varlıkları) konuşturuyor. Güya göklerin ve zeminin müteharrik mevcutları (hareketli varlıkları) ve hareketleri, onların o konuşmalarındaki kelimelerdir ve taharrük (hareket) ise bir tekellümdür (konuşmadır). Demek, faaliyetten gelen harekât ve zeval, bir tekellümât-ı tesbihiyedir (Allah’ı her türlü noksanlıktan uzak ve kusursuz olduğunu belirtme). Ve kâinattaki faaliyet dahi, kâinatın ve envâının sessizce bir konuşması ve konuşturmasıdır.”
- Biraz daha açar mısınız?
- Buradan anladığımız şu ki, hareket bir konuşmadır. Biliyorsunuz sessizler el hareketleriyle konuşurlar. Madem hareket bir konuşmadır. Varlıklardaki hareketi de bir tahlil edelim.
Varlıkların temeli atomlardır. Atomlar da atom altı parçacıklardan; elektron, proton ve nötronlardan meydana gelmektedir. Elektronlar atom çekirdeğinin etrafında hem kendi etraflarında dönme hareketi gösterir. Buna spin hareketi denir. Hem de saniyede 50 bin devir yaparlar. Nötronlar da atomun çekirdeğinde belirli bir yörüngede döndürülür. Atomun kendisi de hareketlidir. Atomdan meydana gelen moleküller de hareketlidir. Bu hareket katı maddelerde az, sıvılarda katılara göre daha fazla, hava moleküllerinde hareket daha da fazladır.
Güneşin gezegenleri olan yerküre hem kendi etrafında hem güneşin etrafında belirli bir süratle hareketlidir. Ay da hem kendi etrafında, hem yerkürenin hem de güneşin etrafında döndürülmektedir. Diğer gezegenler ve onları etrafında barındıran Güneş de, Güneşi içinde barındıran Samanyolu galaksisi de, diğer galaksiler de hareketlidir. Bir başka ifade ile atom altı âlemden galaksilere kadar bütün varlıklar haraketlidir.
Madem varlıkların hareketi onların bir nevi konuşması ve Allah’ı tesbihleri ve zikirleridir. Demek ki kâinattaki bütün varlıklar hareketleriyle, denizler dalgalarıyla, rüzgârlar esmeleriyle, ağaçlar hem mevsim mevsim değişimleri, hem de rüzgârın önündeki hareketleriyle konuşurlar, bir düzeni, bir sistemi ifade ederler. Yani o düzeni yaratıp sürdüren Allah’ı hareketli konuşmalarıyla bir nevi zikrederler.
Bütün kâinat kendi dilleriyle Allah’ı zikrederken, ve faaliyetleriyle insanın hayatına hizmet ederken, varlıkların en şereflisi olarak yaratılan ve bütün kâinat emrine verilen insan bundan gafil olur ve Allah’ı tanımaz veya Ona mesafeli durursa, atom altı parçacıklardan galaksilere kadar bütün kâinat böyle bir insanı Allah’a şikâyet etmez mi? O insana yaptığı hizmetin karşılığının ondan alınmasını talep etmez mi?