TR EN

Dil Seçin

Ara

Kur’an Terminolojisinden Harikalar / Hz. İsa (as)

Sözlük anlamı bakımından İsa kelimesinin değişik anlamları söz konusdur.

a. Bu isim, Süryanî veya İbranice bir kelime olan “IYSU’”dan türetilmiştir1 Bu kelime Iyşu ve Yeşû’ olarak da okunmuştur. 2 Bazı alimlere göre, İsa’nın Süryanî ya da İbranicedeki karşılığı olan “Iyşu/Yeşû” kelimesinin anlamı mübarek demektir. 3

Meryem Sûresinin 31. âyetinde yer alan “Nerede olursam olayım, O (Allah) beni mübarek kıldı” cümlesi bu mânâya işaret etmektedir.

 

b. Bununla beraber, Kur’an’da bu kelimenin Arapça İsa olarak kullanılmasının hikmetli bir anlamı olsa gerektir. Dilcilerin bildirdiğine göre, bu kelimenin kök harfleri olan “AYS”nin sözlük anlamı er-suyu (sperma) demektir.4 Bu ise, çağrıştırma mekanizmasının en kestirme yollarından biri olan tezat sanatı içerisinde Hz. İsa’nın (a.s) yaratılışındaki olağanüstü konumuna işaret etmektedir. Gerçekten Hz. İsa (a.s) insanlık camiasında, Hz. Âdem’den (a.s) sonra, er-suyu dışında (dışarıdan bir sperma olmaksızın), babasız olarak dünyaya gelen tek insandır.

Âl-i İmran Sûresinin 59. âyetinde yer alan “Şüphesiz Allah nezdinde İsa’nın durumu, Âdem’in durumu gibidir. Allah onu topraktan yarattı. Sonra ona “Ol” dedi ve oluverdi.” şeklindeki ifadesi ile, Nisa Sûresinin 171. âyetinde geçen “Ey ehl-i kitap! Dininizde aşırı gitmeyin ve Allah hakında, gerçekten başkasını söylemeyin. Meryem oğlu İsa Mesih, ancak Allah’ın resûlüdür, (O) Allah’ın, Meryem’e ulaştırdığı “kün: Ol” kelimesi(nin eseri)dir, Ondan bir ruhtur. (O’nun tarafından gönderilmiş, yahut teyid edilmiş, yahut da Cebrail tarafından üfürülmüş bir ruhtur).” ifadesi, onun babasız dünyaya geldiğine işaret eden İsa kelimesinin bu anlamını desteklemektidir.

 

c. Bazı bilginlere göre bu kelime siyaset ve riyaset anlamına gelir. 5

Bu gün dünyada Hz. İsa’yı (a.s) dinî bir önder ve reis olarak kabul eden insanların sayısı din mensupları arasında en fazladır. Kaldı ki Müslümanlar da ona yaraşır saygıyı gösterip, hak bir peygamber olarak ona tasdiklerini ifade etmektedir.

d. Âl-i İmran Suresinin “İsa, dünyada da ahirette de itibarlı ve Allah’ın kendisine yakın kıldırdıklarındandır” şeklindeki 45. âyeti ile, aynı sûrenin “Sana uyanları kıyamete kadar kâfir olanlardan üstün kılacağım” şeklindeki 55. âyeti, bir cihetle onun riyasetini tescil etmektedir.

Gerek Hz. İsa (a.s) isminin bu anlamından ve gerekse isminin bu anlamına işaret eden söz konusu âyetlerden, Hıristiyan batı dünyasının siyasî arenasında Hz. İsa faktörünün ne kadar önemli olduğuna dair işaretler sezinleme de mümkündür.

e. Matta İncilinde (Bab: 21) yer alan “Meryem’in nişanlısı Yusuf’a rüyada melekler görünüp dediler: “Onun adını İsa koyacaksın; Çünkü kavmini günahlardan kurtaracak olan odur” şeklindeki cümleler, bu ismin günahlardan temizleyen ve kurtaran anlamında olduğuna işaret etmektedir.

Âl-i İmran Sûresinin 41-42. âyetlerinde yer alan “Bir zamanlar melekler şöyle demişlerdi: Ey Meryem! Allah, seni seçti; seni tertemiz yarattı ve seni bütün dünya kadınlarına tercih etti. Rabbine ibadet et; secdeye kapan, (O’nun huzurunda) eğilenlerle beraber sen de eğil” şeklindeki ifadeler, Hz. Meryem’in her yönden tertemiz bir kadın olarak yaratıldığına; aynı sûrenin 55. âyetinde ise, Hz. İsa’ya (a.s.) hitaben “Seni inkâr edenlerden arındıracağım” ifadesi ise, Hz. İsa’nın şu tertemiz olan vasfına ve isminin bu anlamına işaret etmektedir.

Her türlü kusurdan uzak olan Yüce Allah, Hz. İsa’yı (a.s.) kendi kudretinin yazdığı mücessem bir kelime şeklinde dünyaya gönderdiği için, doğrudan Kadîr ve Kuddûs isminin bir yansıması olarak, Ruhu’l-Kudus tarafından kudsî bir anneye üflenmiş ve hem pâk, hem pâklayıcı bir özelliğe kavuşturulmuştur.

Kaynaklar:

1. bk. el-Cevherî, es-Sihah; tbn Manzur, el-Lisan, (AYS) maddesi.

2. bk. ez-Zemahşerî, 1/357; eş-Şevkânî, 1/310.

3. bk. Ebu’s-Suûd, 1/127; el-Alûsî, 1/316

4. bk. İbn Manzur, a.g.y.

5. bk. İbn Manzûr, a.g.y.; el-Kurtubî, IV/90; eş-Şevkâni, 1/310.