15 Haziran 1355 tarihinde vefat eden, Memlükler döneminin meşhur âlimlerinden Takıyyüddin es-Sübkî pek çok alanda eser telif etmiştir. Fıkıh, kelâm, mantık, tefsir, kıraat, hadis ve tasavvuf gibi birçok alanda kendini yetiştirmiştir. Edip, şâir, hâtip ve hattat olarak tanınmıştır. İbadet hayatına azami derecede dikkat ettiği rivayet edilmiştir. İlim tahsil etmek amacıyla Kahire, İskenderiye, Şam yolculukları yapmıştır. İbn Tolun Camii meşihatlığı, Dımaşk kâdılkudâtlığı, Emeviyye Camii hatipliği, eş-Şâmiyyetü’l-Berrâniyye Medresesi müderrisliği ve Eşrefiyye Dârülhadisi meşihatlığı görevlerini icra etti. Birçok öğrenci yetiştirdi. Öğrencileri arasında iki oğlu; meşhur fıkıh âlimi Tâceddin es-Sübkî ve kendisine nasihatname yazdığı en büyük oğlu Muhammed de yer almaktadır. Eser ve risâlelerinin sayısının 140 civarında olduğu zikredilmiştir.
Kelâm, tefsir, fıkıh gibi birçok alanda eser yazan müellif “Vasiyyetu Takiyiddîni’s-Subkî li-Veledihi Muhammed” adı altında nasihatname türünden de bir eser yazmıştır. Bu eserinde oğlu Muhammed’e yönelik çeşitli öğütlerde ve uyarılarda bulunmuştur. Eser manzum olup 63 beyitten oluşmaktadır. Bu yazıda Takıyyüddin es-Sübkî’in kadı olarak görev yerine gitmeden önce kendi oğluna yönelik öğütlerine yer vereceğiz:
Ey oğulcuğum, sana yaptığım nasihatleri sakın ihmal etme ki doğru yolu bulasın! Kur’an’ı ve sahih olan sünneti ezberle. Fıkıh usûlünü sağlam bir ilim olarak öğren. Zira o ilim, güçlü ve sağlam araştırmalarda sana rehberlik eder. İlimleri derin bir anlayışla, büyük bir arzuyla, derin bir idrakle ve gayretle öğren. İlimlerin derinliklerinde gizli olanı bulup ortaya çıkar. En sağlam ve istikametli anlamları araştır.
İlim erbabı olman gerekli. Yalanlanmış kişilerin ortaya attığı şeyleri alanlardan olma. Sürekli anlayarak Kitab’ına sarıl. Efendiliği talep eden arzularını terk et. İlim talep etmek için İmam Şâfii, İmam Mâlik, Ebû Hanife ve İmam Ahmed’in yoluna sarıl. Elde ettiğin ilimle ihlaslı şekilde Rabbinin rızasına yönel. Böylece salih olanların yolunu bul ve doğruya eriş.
Gençleri yoldan çıkaran arzulardan kaçın. Çapkınlığı, düşkün olanlarla birlikteliği ve hayasızlığı terk et. Mutlu eden işlerde, getirdiği bütün şeylerde Mustafa’nın (s.a.s.) yoluna tabi ol. Müheymin’den (c.c) kork; emrettiği şeyleri yerine getir, yasakladığı şeylerden kaçın ve takvalı ol.
Sana sahih bir takva gerekli. Sakıncalı ve şüpheli konuların etrafında gezinip durma. Allah’ın verdiği şeylerle iktifa et. Ona secde et. Dilini çirkinliklerden koru. Kalbini haramlardan muhafaza et. Elden gelecek zulümden sakın. Gücün yettiğince ahlaki meziyetleri iyice yerine getir. Allah’ın rızasına yönel. Parolanı güçlü bir zühd elbisesi eyle. Dış örtünü giyindiğin bir ilim elbisesi kıl. Övülmüş bir makamı elde edinceye kadar kalbini O’nun bilgisiyle doldur.
İstikametini koru ve sağa sola yalpalama. Her kim yolunu şaşırırsa cehenneme sürüklenir ve orada derinleşir. Tazarru (yalvarma), temessük (sımsıkı yapışma) ve ibadet ile bütün arzularını Rahmân’a yükselt. Kalbinde kökleşmiş sebepleri sök, at. Ve sabret. Sana hayırlı şeyleri verene şükret ve Onu öv.
Kur’ân’ın nassına veya Hz. Peygamber’e (s.a.s.) isnad edilmiş hadise aykırı bir söz geldiği zaman, Kur’ân’a uygun olanı al ve ondan sakın ayrılma. Bütün tecrübeyle ve haddini bilmeyle donatılmış olarak orada sabit kadem dur.
İlim ve güzel edep, takva ile birliktedir. Hilm (yumuşak huyluluk), giyinik olanın giydiği şeyden daha hayırlıdır.
İşte bunlar sana vasiyet ettiğim nasihatlerdir. Terbiye edici babadan aldıklarınla kerem sahibi olmaya çalış.