Eski Mısır’da; yaşlı bir adam gençlerin bulunduğu bir yere geldi mi, gençler oturdukları yerden kalkmak mecburiyetindeydi. Erkeklerin sünnet olması zorunluydu. Domuz eti yemenin günah olduğu Mısır’da tapınağa girmeden önce ellerin, ayakların ve yüzün belirli bir ritüele uygun olarak yıkanması gerekti. Cinsel ilişkiden sonra, muhakkak yıkanmanın gerektiği Mısır’da, tapınağa gidenlerin kesinlikle kedi ve köpeğe dokunmamaları, dokunurlarsa da, tapınağa girmeden önce, ellerini, ayaklarını ve yüzlerini hemen yıkamaları gerekirdi.(...) 3300 yıl önce yazdığı şiirde (Mısır Hükümdarı) Akhenaten şöyle diyor: “Tanrı uludur, birdir, tektir. O’ndan başkası yoktur. Bir tanedir. O’dur her varlığı yaratan. (...) Ta başlangıçta vardıTanrı. İlk varlıktı O. Hiçbir şey yokken O vardı (...) Ezelden beri süregelen varlığı ebediyete kadar sürecek. (...) Kimse görmemiştir O’nu.”
Bu tespitler bizi, Mısır’da tevhid hakikatini Hz. Musa Aleyhisselam’dan 400 sene önce yerleştirmeye çalışan Hz. Yusuf Aleyhisselam’a götürüyor. Çünkü Kenan diyarından Mısır’a getirilen Hz. Yusuf, bir peygamber olan Hz. Yakub’un oğlu. Dedesi Hz. İshak, büyük dedesi de Hz. İbrahim Aleyhisselam... Bu yüce nebilerin hepsi de putlara karşı tevhid mücadelesi vermiş şerefliler insanlardır.
Böyle mukaddes bir yuvadan gelen Hz. Yusuf, aristokrat bir yaşayış içinde yüzen Mısır saraylarında edep ve terbiye âbidesi olarak kalır, asla gayr-i meşru tekliflere iltifat etmedi. Hatta ahlaksızca ima ve baskılara karşı Cenab-ı Hakk’a bunlardan kurtarması için yalvarıp, “Zindan, bunların beni davet ettiği şeyden iyidir Rabbim dedi.” (Yusuf Suresi; 33) Hapishane arkadaşlarının rüyalarını yorumlayıp onlara tevhid dersleri veren Hz. Yusuf, zindanı Medrese-i Yusufiye haline getirmişti:
“Ben, Allah’a inanmayan, ahireti de inkâr eden bir kavmin dinini terk ettim. Atalarım İbrahim, İshak ve Yakub’un dinine uydum. Herhangi bir şeyi Allah’a ortak koşmamız bize yaraşmaz. Bu (tevhid), bize ve bütün insanlara Allah’ın bir lütfudur; ama insanların çoğu şükretmezler. Ey benim zindan arkadaşlarım (düşünün bir kere) çeşitli tanrılar mı iyi, yoksa her şeyi (hükmü altında tutan) kahredici tek Allah mı? Siz O’nu bırakıp ancak sizin ve atalarınızın taktığı bir takım (manasız, boş) isimlere tapıyorsunuz. Allah onların gerçekliği hakkında hiçbir delil indirmemiş (onlara hiçbir güç vermemiş)tir. Hüküm yalnız Allah’ındır. O, yalnız kendisine ibadet etmenizi emretmiştir. İşte doğru din budur. Ama insanların çoğu bilmezler.” (Yusuf Suresi; 37-40)
Hz.Yusuf Aleyhisselam, Mısır’ın en kritik bir döneminde yani yedi sene kıtlık yıllarında hazinenin başına geçmiş ve önceden aldığı tedbirlerle ülkeyi bir bâdireden atlatmıştır. Bu güzel hizmeti yapmayı bizzat kendisi tercih etmiştir. İlk bakışta peygamberlik makamında bulunan bir zâtın Mısır Hükümdarı’nın emrinde Maliye Bakanlığı yapması garip karşılanabilir; ama insanlığa iktisadî yönden bir hizmet verirken, kazandığı sevgi ve hüsn-ü zanla çok rahat biçimde tevhid hakikatlerini telkin etmesi, yani o toplumu maddî-manevî tehlikelerden beraberce kurtarması ibret alınacak bir husustur.
Bu yönden de Kur’an-ı Kerim’de “kıssaların en güzeli” denilen Yusuf Kıssasından alacağımız çok ibretler vardır. Bu bakımdan eski Mısır’da gördüğümüz tevhid ve ibadetlerle ilgili gerçeklerin yanısıra, emir ve yasaklar açısından İbrahimî dinlerle paralellik arz eden hususlar, tamamen Hz.Yusuf’la başlayan tebliğ ve temsilin neticesidir. Daha sonra Hz. Musa’nın da bu yönde vazife-i risaletinin bıraktığı izler de unutulmamalıdır. Aksi takdirde meseleye tersinden bakıp “Tek tanrılı dinler ilhamını Mısır medeniyetinden almıştı.” şeklindeki bir değerlendirme yanlış olur.