24 Yazı Prof. Dr. İsmail Kocaçalışkan

Yazar Profili »

Oksijen Dengesi

Ocak 2012, 421 218 Görüntülenme Eklenme Tarih: 23 Mayıs 2020 15:43 Prof. Dr. İsmail Kocaçalışkan

 

Lüzumsuz şeyler konuştuğumuzda “havadan sudan konuştuk” deriz. Acaba hava çok değersiz bir şey mi ki böyle söyleriz! İnsan bir nefeste yaklaşık yarım litre havayı ciğerlerine alır. Bunun %22’si oksijendir. Bir insanın bir dakikada 15 nefes aldığını dikkate alırsak günde 1700 litre oksijen tüketir. Dünyada 7 milyar insan tarafından günde 12 trilyon litre oksijen tüketilir. Buna bütün canlıların kullandığı oksijeni ilave ettiğimizde bir günde tüketilen oksijen miktarı astronomik rakamlara ulaşır. Eğer bu eksilen oksijen yerine konmasaydı, havadaki oksijen kısa zamanda tükenirdi. Hâlbuki milyonlarca yıldır canlılar sürekli oksijen kullandıkları halde dünyanın oksijeni tükenmiyor. Hiç kimse “yarın oksijen tükenir de nefes alamazsam halim ne olur..” diye endişe etmiyor. Bu yüzden uykusu kaçmıyor.

Hava ve su gibi nimetler her tarafta yayılmış olduğundan ve eksikliğini hiç yaşadığımızdan ülfet ve alışkanlık sebebiyle kıymetlerinin farkında olmuyoruz. Aslında Rabbimizin ihsan ettiği nimetler içinde en kıymetlisi havadır. Yani havada bulunan oksijendir. Neden mi? Ekmeksiz ve gıdasız aylarca yaşayabiliriz. Susuz bir hafta kadar yaşayabiliriz. Ama oksijensiz birkaç dakika ancak dayanabiliriz. Eğer ekmeği ve suyu para karşılığı aldığımız gibi havayı da para karşılığı almak zorunda olsaydık ne kadar para ödemek gerekirdi acaba?..

Dünyada bir su dengesi olduğu gibi, bir de oksijen dengesi tesis edilmiştir. Dünyadaki oksijen dengesinin korunmasında bitkilere görev verilmiştir.

Canlıların bünyesine giren oksijen karbonla birleşir ve karbondioksit gazına dönüşerek kirlenir. Nefes verirken vücuttan dışarı atılan bu kirli gaz bitkilerin temel gıdasıdır. Rüzgârla bitkilerin yapraklarına taşınan bu gaz yaprakların alt yüzeyinde bulunan gözeneklerden içeri alınır. Yaprağın içinde etrafı mezofil hücreleriyle çevrili mağara benzeri boşluklar bulunur. Yaprağa giren karbondioksit gazı bu mağaralarda gezerken difüzyonla bir mezofil hücresine girer.

Yolculuğunu hücre içinde sürdüren karbondioksit gazı yaprakta şeker ve oksijen üretim fabrikası olan bir kloroplastın yanından geçerken fabrika kapısında hazır bekleyen ve adı RBP karboksilaz olan bir enzim tarafından yakalanarak karbon reaksiyonları bandına sokulur. Bandın çalışması için gerekli olan enerji ise klorofil pigmentlerinin katalizörlüğünde ışıktan sağlanır. Bu işlemle karbondioksit gazı bandın öbür ucundan şekere dönüştürülmüş olarak çıkar. Diğer taraftan şeker üretim sistemine entegre olan ve su moleküllerinin parçalanıp suyun yapısındaki oksijenin açığa çıkarılmasıyla sonuçlanan ışık reaksiyonları zincirinin çalışmasıyla da oksijen üretilir. Sonuçta “fotosentez” adı verilen bu olayla bir taraftan şekerler diğer taraftan da oksijen üretilir. Yapraktaki oksijen yoğunluğu havadakinden fazla olduğunda oksijen difüzyonla yapraktan havaya geçer ve rüzgâr atına bindirilerek diğer canlıların imdadına yetiştirilir.

Yapılan hesaplamalara göre, dünyada tüketilen oksijenin yerine konmasında sadece karadaki bitkilerin ürettiği oksijen yeterli değildir. Dünyadaki oksijenin %80’den fazlası denizlerdeki ve tatlı sulardaki yosunlar tarafından üretilir. Çünkü dünyanın dörtte üçü sularla kaplıdır. Ancak dörtte biri karadır ve karanın da az bir kısmı ormanlarla kaplıdır. Yosunların yüzlerce çeşidi sularda yaşamaktadır. Birkaç metre uzunluğunda olanlarından tutun da gözle görülemeyecek kadar küçük bir hücreli yosunlar da bulunur. Bir damla deniz suyuna mikroskopla bakıldığında yüzlerce yosun hücresi görülecektir. Üstelik yosunların oksijen üretmekle görevli olan kloroplastları kara bitkilerininkinden daha büyük olduğundan fotosentez kapasiteleri daha yüksektir. Bu yüzden aslında yosunların oksijen üretmek üzere yaratılmış olduklarını söyleyebiliriz.

Amazon ormanları için dünyanın akciğerleri denilmektedir. Oysa dünyanın akciğerleri denizlerin içindedir. Denizlerin dalgalanması boşuna değildir. Bu sırada denizde yosunların ürettiği oksijen gazı sudan havaya geçer ve rüzgâr kargosuna yüklenerek karalara taşınır ve bizlere nefes olur.

Denizlerdeki yosunları, bitkileri ve rüzgârları çalıştırarak mükemmel bir sistem kurulmuş ve oksijen üretilmekte, bizim ihtiyacımız her an karşılanmaktadır. Böylece Allah (c.c.) her nefesimizde bizlere hediyelerini göndermektedir.

 

 


Ocak 2012, 421 Sayısı Tüm Yazıları


YAZARIN DİĞER YAZILARI

Corona'dan Sakınalım Fakat Başka Bir Virüs Daha Var!

Corona (Covid 19) virüs salgınının başladığı Mart ayından Haziran ayına değin üç ay kadar evden çıkmadım diyebilirim. Kampüste, lojmanda oturduğumuz için evden çıksam da kampüsten çıkmadım. Kampüste öğrenci olmadığı için kalabalık bir ortam zaten yoktu. Dolayısıyla fazla bir risk ile karşılaşmadım.

Devamı »

Mum Çiçeği ve Corona'nın Düşündürdükleri

Corona salgını sebebiyle 15 Mart’tan itibaren mecburi olarak evde yaşıyoruz. Gözle görülemeyecek kadar küçük Covid-19 adı verilen bir virüs mahluku sebebiyle bütün dünya evlere hapsoldu. Bu virüsün öğrettiği çok şey var. Ama bana göre en önemlisi acizliğimizi göstermesi. Aklı ve vicdanı bozulmamış herkese Yaradanını hatırlattı. Dünyanın geçiciliğini hatırlattı. Ölümü ve ahireti hatırlattı. Nefsimizle bir muhasebe yaptırıp ölümden sonra gelecek olan ebedi hayata hazırlanmamız gerektiğini hatırlat

Devamı »

Fotoperiyodizm ve Gece Namazı

Niçin bitkiler farklı zamanlarda çiçek açarlar? Bilim insanları bunu merak etmişler ve araştırmışlar.

Devamı »

''Oku!'' Ne Demek

Devamı »