22 Yazı Prof. Dr. Osman Çakmak

Yazar Profili »

Yeni Bir Uydu Keşfedildi

Temmuz 2016, 475 23 Görüntülenme Eklenme Tarih: 12 Ocak 2020 15:35 Prof. Dr. Osman Çakmak

 

Samanyolu galaksisinin çevresinde dönmekte olan yeni bir galaksinin keşfedilmesi dikkatleri tekrar galaksimize çevirdi. Galaksimizdeki olağanüstü düzen ve özellikle Güneşimizin galaksi içindeki özel konumu buradaki kasıt ve iradeyi apaçık gösteriyor.

 

Yeni keşfedilen uydu galaksi vesilesi ile dikkatlerimiz bir kez daha güneşimize ev sahipliği yapan Samanyolu galaksisine çevriliyor.

 

Bizim galaksimizin etrafında dönen, bir değil iki değil bilindiği kadarı ile dört düzine uydu galaksi var. Bilinen diyoruz. Çünkü gelecekte yeni uydu galaksilerin keşfedilmeyeceğini söyleyemiyoruz. Tıpkı Güneş sisteminde yeni gezegenlerin keşfedilemeyeceğini söyleyemediğimiz gibi…

Cambridge Üniversitesi’nden Gabriel Torrealba ve çalışma arkadaşlarının çalışmaları Galaksimizin etrafında 380.000 ışık yılı uzaklıkta dönmekte olan bir uydu galaksinin bulunduğunu ortaya koydu. Yapılan açıklamaya göre bu galaksi; bizim galaksimizin uyduları arasında dördüncü en büyük galaksi konumunda. Uydu galaksi Crater 2 cücesi adı ile anılacak. Çıplak gözle gözlenemiyor ancak galaksinin içinde bulunan bazı yıldızlar tekil anlamda gözlenebiliyor.

Birçok galaksinin belirgin sınırları bulunmuyor… Bu  yüzden galaksilerin büyüklüklerini veya genişliklerini ölçmek öyle kolay olmuyor. Bu durumda farklı teknikler devreye giriyor. Bu ölçümlerden birisi “yarı-ışık yarıçapı birimi”nin kullanılması. Bir galaksinin en parlak yerinden başlayarak, ışığının en son görüldüğü son sınıra kadarki uzaklığın yarısı hesaplanıyor. Crater 2 cüce galaksisinin yarı-ışık yarıçapının 7.000 ışık yılı genişlikte olduğu görüldü.

Eğer galaksi çıplak gözle görülebiliyor olsaydı, dolunayın iki katı büyüklükte görülecekti. Yine yapılan hesaplar, galaksinin son on yılda keşfedilen uydu galaksilerin içinde en parlağı olduğunu ve Güneş’ten 160.000 kat daha fazla ışık yaydığını gösteriyor. Bizim galaksimiz etrafında dönüyor dönmesine ama geniş bir alanı tarayarak dönüyor ve öyle görünüyor ki, Allah takdir ederse, Samanyolu ile iç içe geçecek ve birleşecek gibi görünüyor.

 

Neden tesbit edilemedi

 

Bu galaksi; içindeki yıldızların (ve yıldız sistemlerinin) birbirinden ayrık olması veya başka bir deyişle maddesel yoğunluğunun düşük olmasından dolayı bugüne kadar kolay tespit edilemedi.

Torrealba’ya göre bu uydu yalnız olmayabilir. Galaksinin yakınlarında, üç ayrı cüce galaksi ile birlikte bir de Crater küresel yıldız kümesi olduğu biliniyor. Öyle anlaşılıyor, bir zaman gelecek Samanyolu’na yaklaşa yaklaşa içine düşecek.

Ayrıca bu uydu Galaksinin yuvarlak olan şekline bakarak onun bugüne kadar herhangi bir dev veya büyük galaksiye yaklaşmadığı kanaatine varılabilir. Yani kütle çekimi etkisiyle esnememiş ve değişmemiş olduğu için küre şeklinde görünüyor.

Evet uzay muazzam büyüklüğü içinde sürprizlerle de dolu ve Âlemler Rabbi’nin sonsuz kudretine en büyük şahit. Kâinat kitabından sonra Allah’ın diğer kitabından, âyete’l-kürsînin mealiyle bitirelim yazımızı:

“Onun egemenliği (hâkimiyeti) gökleri ve yeri kaplamıştır; her ikisini de görüp gözetmek Ona ağır gelmez. O pek yüce, pek büyüktür.” (Bakara suresi, 255)

 

Kaynak:

1. http://www.independent.co.uk/news/science/new-galaxy-discovered-crater-2-dwarf-cambridge-a6985696.html

2. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, in press, and arxiv.org/abs/1601.07178

 

 



YAZARIN DİĞER YAZILARI

Prof. Dr. Osman Çakmak ile Kuantum Dolanıklık Üzerine Bir Röportaj / Dolanık Elektronlar Neyi Gösteriyor?

Bugünlerde Bilim Dünyası yeni bir keşfin heyecanını yaşıyor. İki parçacığın uzakta olsalar bile zaman ve mekân sınırlamalarına bağlı olmaksızın birbiri ile bağlı olduğu ilk kez fotoğraflandı. Dolanıklığın keşfi ne anlama geliyor ve gelecekte hangi bilinmezleri anlamamıza vesile olabilir? Aslınur Bahar sordu, Osman Çakmak Hocamız cevapladı.

Devamı »

Her Şey Nefes Alabilmemiz İçin

Atmosfer basıncının şu anki değerinden bir kat daha yüksek olması durumunda ise, atmosferin su buharı nispeti öylesine azalacaktı ki, Dünya üzerindeki karaların tamamına yakını çölleşecekti...

Devamı »

Güneş Dünyaya Yaklaşacak! II

Önceki yazımızda Güneşin “doğuşunu” ele almıştık. Şimdi de her fani gibi “Sonu nasıl olacak?” sorusuna cevap arayacağız. Akla ilk gelen soru şu: Güneş stoktaki mevcut hidrojeni yakarak ışıldadığına göre stok bitince ne olacak?

Devamı »

Güneş Dünya'ya Yaklaşacak! I

Alacakaranlığın yavaş yavaş eriyişi, ağaran tanyeri ve pembeleşen bulutlar, Güneşin haşmetli doğuşunu müjdeliyor. Aynı Güneş batarken de, kırmızıya çalan sarılardan ışıklı morlara kadar, âhenkli renk cümbüşü ile biz seyirci misafirlere Sahibi’nin izniyle gökyüzü sahifesinde harika tabloları sunar. Şehrin karmaşası ve yükselen binalar bu muhteşem tabloları örtüyor olsa da…

Devamı »