47 Yazı Prof. Dr. Volkan Tuzcu

Yazar Profili »

Kanımızdaki Şaşırtan Gerçekler

Ocak 2014, 445 152 Görüntülenme Eklenme Tarih: 03 Nisan 2020 19:55 Prof. Dr. Volkan Tuzcu

 

Kan damarlarımız eğer uç uca eklenseydi yaklaşık 100.000 km uzunlukta olacağını biliyor muydunuz? Yani dünyanın çevresini 2.5 kez dönecek uzunlukta. Peki bu damarların içerisinde dolaşan milyonlarca kırmızı kan hücrelerinin sürekli bir yenilenme işleminden geçtiğini ve her saniye yaklaşık 2 milyon kan hücresinin öldüğünü ve her hafta bütün kan hücrelerinin yarısının yenilendiğini?

Vücudumuzun en kritik sistemlerinden birisi olan dolaşım sistemimiz birbirinden harika sistemleri ve mekanizmaları barındırır. Erişkin bir erkekte yaklaşık 5.6 litre, kadında ise 4.5 litre kan vardır. Kanımızın yaklaşık yarısı plazma sıvısından oluşur. Geri kalan kısmın büyük çoğunluğu kırmızı kan hücreleri, yani eritrositler, daha küçük bölümünü ise beyaz kan hücreleri ve trombositlerden oluşturur.

Kanımızın rengini veren hemoglobinleri içeren, oksijen aktarımını sağlayan milyonlarca eritrositin bütün damarlarda hızlı bir şekilde dolaşması ve bunu yaparken 8 mikron büyüklükteki bu hücrelerin 3 mikronluk incecik kılcal damarlardan bile hasar görmeden rahatlıkla geçebilmesi, onların hücre zarı yapısının ve şekline bağlıdır. Bu hücrelerin esnekliğini inceleyen bilim adamları çok ilginç bulgulara ulaştılar. Eritrositin son derece esnek olan hücre zarı altıgen şeklinde bir araya gelen 33.000 adet proteinden yaratılmış.  Bu hücre zarının ana protein elementi spektrindir. İşte bu ağ şeklindeki esnek protein yapısı sayesinde eritrositler son derece esnek ve sağlam bir hücre zarı ile en dar yerlerden geçebilir ve darbelere dayanabilirler.

Kaliforniya Üniversitesi araştırmacıları eritrositlerin bu yapısının matematiksel modellemesini gerçekleştirerek bu sağlam ve esnek yapının nasıl damarlarda hareket ettiğini kısmen anlayabildiler. Altıgen yapının kenarlarını oluşturan spektrinlerin ortasındaki çubuk şeklinde aktin proteini adeta süspansiyon görevi görerek yapının sağlamlığını sağlar.

 

Bazı hastalıklarda bu yapı hasar görür ve eritrositler esnekliğini kaybederek kolayca parçalanır. Buna en güzel örnek sıtma hastalığıdır. Sıtma mikrobu eritrosit hücre zarından içeri girerek ve bu hücre zarındaki protein yapılarının yapısını bozarak esneklik özelliğinin ve şeklinin bozulmasına yol açarlar. Bu hasar görmüş eritrositlerin parçalanması ile de sıtma hastalığında görülen kansızlık ortaya çıkar.

Eritrositler ortalama 250.000 kez vücutta tur attıktan sonra doğdukları yer olan kemik iliğine döner ve orada ölürler.

Kanda çok daha az sayıda olan beyaz kan hücreleri ise vücudun bekçileridir. Yabancı maddelere, mikroplara ve kanser hücrelerine karşı koruma sağlarlar. Bağışıklık sistemimizin belkemiği olan bu hücreler vücudumuzdaki milyonlarca farklı yapıyı ve proteini çok iyi tanır. En ufak farklı bir protein veya mikrop dışardan girse, derhal bunu yabancı olarak tanımlar ve saldırıya geçer ve tüm vücutta alarm verirler. Bu önemli fonksiyonları yanında beyaz kan hücrelerinin eritrositlerin yapımını kontrol ettiği son zamanlarda yapılan araştırmalar ile gösterildi.

Rabbimiz bize hiç fark ettirmeden ve hiç ara vermeden dolaşım sistemimizi çalıştırmaya devam eder. Fakat bu sistemle ilgili halen bilmediğimiz çok şey mevcut. Kırmızı kan hücrelerinin hücre duvar yapısının püf noktalarının bir kısmını yeni yeni anlamaya başlıyoruz. Bu büyük sistemin mekanizmalarını tam olarak anlayabilmek için çok daha uzun süreye ihtiyacımız var gibi görünüyor.

 

Kaynaklar:

1. Annals of Biomedical Engineering, Ekim 2005

 

 


Ocak 2014, 445 Sayısı Tüm Yazıları


YAZARIN DİĞER YAZILARI

İnme Tedavisine Sincaplar Yol Gösteriyor

Devamı »

Bezuar keçisinden tedavi dersi

Etnofarmakoloji dergisinde 2015 yılında yayınlanan bir bilimsel makalede sütleğen bitkisinin Euphorbia hirta adlı türü incelenmiş ve metanolik bitki özütünün yılan zehrini tamamen etkisiz hale getirdiği hem laboratuvar hem de hayvanlar üzerinde gösterilmiş.

Devamı »

Sinek Kanadında Mikrop Öldürücü Özellik Keşfedildi

Mucizevi Bir Hadis, Hadis İnkarcılarını Hüsrana Uğratıyor,

Devamı »

Hayvanların Renkli Dünyası

Renk Değiştiren Hayvanlar

Devamı »