14 Yazı Prof. Dr. Ali Alaş

Yazar Profili »

Soğuk Denizlerdeki Balıklar Donmaktan Nasıl Korunurlar?

Aralık 2013, 444 224 Görüntülenme Eklenme Tarih: 22 Mayıs 2020 19:51 Prof. Dr. Ali Alaş

 

Yaklaşan kış ile birlikte her birimizi araçlarımızın kışlık bakımını yaptırma telaşı sarar. Servise veya ustamıza gidip, ilk olarak aracımızın motorunu donmaktan koruyan antifirizin derecesini kontrol ettiririz. Duruma göre aracımızın antifirizini tamamen yenileriz veya ilave yaptırırız. Çünkü, kimyasal muhtevalı bu sıvının donma noktası çok düşük olduğu için hava sıcaklığı sıfırın altına düştüğünde motorumuzu donmaktan korur. Aksi taktirde aracımızın motoru donarak zarar görecek olursa, büyük masraflar yapmak zorunda kalabiliriz.

Peki hiç düşündünüz mü; kutuplara yakın bölgelerdeki denizlerde yaşayan balıklar acaba çok düşük sıcaklıklarda donmaktan nasıl korunabilmektedirler? Bir başka ifade ile bu balıklar hücreleri ve vücutları donmadan deniz suyu içinde hayatlarını nasıl idame ettirmektedirler?

Kuzey yarım kürede yer alan McMurdo Geçidi ve Terra Nova körfezi dünyanın en soğuk ve buzlarla kaplı deniz suyunu barındıran bölgelerindendir. Yüksek enlemlerdeki bu ve benzeri denizler büyük buz parçaları ile kaplıdır. Bu bölgelerde deniz suyunun donma noktası            -1,91°C’dir. Bu denizlerde yaşayan balıklar hayatlarını devam ettirebilmek ve donarak ölmemek için büyük buz kütlelerinin de tesiriyle soğuyan deniz suyu ile başa çıkmak zorundadırlar.

Yapılan araştırmalar bu balıkların vücut sıvılarının donma noktası çevrelerindeki buzlarla kaplı deniz suyunun donma noktasından 1 derece daha düşük olduğunu göstermiştir. Bu konu üzerinde çalışan ilim adamlarının tespitlerine göre, bu balıkların vücutlarında üretilen ‘small antifreeze proteins’ denilen oldukça küçük antifiriz proteinler onların donmalarını engellemekte ve soğuğa daha dirençli olmalarını sağlamaktadır. Antifiriz proteinler moleküler ağırlıkları 2600–33,700 dalton arasında değişen oldukça küçük moleküllerdir. (1 dalton=1,661x10-24 g) Böylesine küçük molekülleri üretebilecek aklı ve bilgisi bulunmayan balıklara bu proteinleri üretme kabiliyeti bahşedilmiştir. Denizlerin sahibi kim ise, içindekilerin sahibi de odur. Dolayısıyla bu mahlûkları soğuk denizlerde kim yaratmışsa, onları donmaktan koruyacak sistemleri ve proteinleri de o yaratmıştır.

Antifiriz proteinler, karaciğer tarafından salgılanarak kana verilmektedir. Son yapılan çalışmalar bu balıklarda deri, pul, yüzgeç ve solungaçlar tarafında da AFP üretildiği tespit edilmiştir. Bu proteinler balıkla temas eden buz parçalarını kendi ısısı ile eritmektedir.

 

 

Kaynak:

Cziko, P. A., Evans, C.W., Cheng, C-H. C, Vries A.L. (2006). Freezing resistance of anti-freeze-deficient larval Antarctic fish. The Journal of Experimental Biology. 209:407-420.

 

 


Aralık 2013, 444 Sayısı Tüm Yazıları


YAZARIN DİĞER YAZILARI

Eğitim Sistemimizde Eksik Olan Nedir?

Birçoğumuz, gözümüz önünde her an gerçekleşip, tazelenen bazı hadiselerin çoğu zaman farkında bile olmuyoruz. Çünkü, okullarda okuduğumuz kitapların hiç birisinde bu farkındalığa dikkat çekilmemektedir.

Devamı »

Kum Sinekleri Mikrocerrahi Uzmanı Mı?

Kum sinekleri uzunlukları 5 mm’den küçük narin yapılı kan emici hayvanlardır.

Devamı »

Kurban Eti Tüketiminde Gözümüzden Kaçanlar

Kurban kesiminde nelere dikkat edilmeli?

Devamı »

Helal ve Sağlıklı Gıda Eğitimi

Helal ve sağlıklı gıdalar ile beslenme konusunda farkındalık oluşturulabilmesi ancak Müslüman toplumların her ferdinin şuurlu olması ve bu konuda bilinçlenmesi ile gerçekleşebilir. Çünkü sağlıklı nesiller yetiştirmemiz ancak helal ve sağlıklı gıda tüketimi ile mümkün olabilir.

Devamı »